43 - 
om het teere wortelstelsel zoo weinig mogelijk te kwetsen. 
Ieder wondje, hoe klein ook, kan de gelegenheid openstellen voor 
de bacterie, die zich in den grond ophoudt, om toegang tot de 
inwendige plant te verkrijgen. 
Een tweede vereischte is, bij het uitplanten goed acht te ge- 
ven dat de penwortel niet gekromd of gebogen in het plantgat 
geplaatst wordt; tevens, dat de aarde rondom het jonge plantje 
niet te vast aangedrukt wordt, met het doel ze steviger in den 
grond te bevestigen; daardoor kan de wortel naderhand ook heel 
gemakkelijk misvormd worden. Bij dergelijke geforceerde krom- 
mingen ontstaan gemakkelijk barsten aan de convexe zijde der bui- 
ging en is aldus de toegang tot het inwendige der plant onbelem- 
merd. Als bewijs, dat de wijze van uitplanten der jonge plant- 
jes een der voornaamste factoren is voor een geslaagden oogst, 
moge hieruit blijken, dat door de Amerikaansche tomatenplan- 
ters een speciale machine 1) gebruikt wordt, om deze bewer- 
king vlug en met de minste kans op beschadiging uit te voeren. 
De oorzaak van verkromming der wortels bij het uitplanten 
is te wijten, öf aan den persoon, die uitplant, öf aan den toe- 
stand van den grond. Geschiedt het uitplanten door onbevoeg- 
den of wordt het aan ongeschikte handen toevertrouwd, dan 
zou het een wonder mogen heeten, indien schade uitbleef. Een 
aardig geval uit mijn ervaring moge — niet ter illustratie — doch 
als kenschetsend gereleveerd worden. 2 ) 
1) P. H. Rolfs. The Tomato and some of its Diseases. Florida Agr. Exp 
Stat; 1893, Bulletin no 21. De op pag. 15 afgebeelde machine is de New- 
Hemis, vervaardigd door Stottard Manufacturing Company, Dayton. (Ohio) 
Prof. B. F. Moodie, President of the Florida Tobacco Growers Association and 
President of the National Leat Association, of Lake City (Florida), is staats- 
agent voor dit werktuig. 
2) In den tijd, toen ik mij met deze ziekte bezig hield, werd mij advies ge- 
vraagd omtrent de oorzaak van het plotseling afsterven van tomatenplanten. 
Deze vraag kwam uit Batavia, dus van zoo nabij, dat ik besloot mij daarvan 
persoonlijk te gaan vergewissen. liet bleek mij toen, dat de ziekte aldaar vol- 
komen identisch was, niet die welke ik juist bestudeerde. Op eenige mijner 
vragen omtrent de verzorging der kiemplantjes en het uitspenen in den vollen 
grond, werd mij het volgende medegedeeld. 
De kiemplantjes waren wel wat te groot geweest, voordat ze uitgeplant wer- 
den. En op den dag, toen dat gebeuren zou, kon den tuinman dat niet alleen 
volbrengen, daarom hielpen de beide huisjongens hem een handje, ook de koetsier 
en de waterdrager deden voor een oogenblik, toen zij niet anders te doen had- 
den, mede?! 
