— 48 — 
Doordat de vaten met bacterieslijm gevuld raken, wordt 
het transport van het vocht, dat van de wortels door de hout- 
vaten opstijgt, in die opwaartsche beweging bemoeielijkt ; doch 
men behoeft daaraan niet zulk een buitengewoon gewicht te 
hechten. Het slijm van Bacillus solanacearum bestaat toch bijna 
geheel uit water, (de vaste stof bedraagt zoo goed als niets) ; 
bovendien blijft het steeds vloeibaar, zonder ooit tot brokken 
te verharden. Een totale verbreking van den sapstroom kan 
niet plaats hebben, omdat hij, hoewel langzaam, door dilfusie 
toch werkzaam blijft. Onder die omstandigheden zal veelal een 
tijdelijke verwelking kunnen plaats hebben, die echter opgeheven 
wordt, zoodra verbeterende condities (toename der wortelfuncties 
en vermindering der transpiratie) voorkomen. Ten bewijze hier- 
van strekken de uitkomsten der proeven in het begin dezer ver- 
handeling vermeld (zie pag 5—8). Daaruit blijkt tevens, dat der- 
gelijk herstel ook slechts van tijdelijken aard is en niet blijvend 
meer, zoodra de ziekte in die phase is gekomen, dat de bacterie 
zijne schadelijken invloed op de vaatwanden doet gelden en de 
thyllenvorming aanvangt. Het gevolg is dan waternood, daar 
het waterverlies, dat de plant bij voortgaande transpiratie lijdt, 
bij een gestadige belemmering van den sapstroom niet vergoed 
kan worden. De plant begint dan te verwelken, en dit ver- 
schijnsel was voor mij de eerste aanleiding tot onderzoek. 
Tot nu toe werd slechts van den opstijgenden sapstroom ge- 
waagd, die water met voedingszouten de bovenaardsche plant 
uit den bodem toevoert; hiernaast bestaat echter een tweede 
sapstroom — de neerdalende sapstroom — die dient om de pro- 
ducten der stofwisseling af te voeren en deze op vaste plaatsen, 
meestal in de onderaardsche deelen der plant, als reservevoedsel 
te deponeeren. 
De opstijgende stroom heeft zijn transport door het xijleem, 
de neerdalende volgt daarentegen de phloeëmbundels. 
Zooals ik vroeger reeds opmerkte (pag. 21), beperkt de infectie 
zich niet uitsluitend tot de hout vaten, maar in de geheele vaat- 
bundel, dus ook in de beide phloeëmbundels, en zelfs in het 
parenchijm, dat de vaatbundel omgeeft, zijn bacteriën aanwezig. 
