— 64 — 
toegezonden, met de mededeeling, dat liet plantje, waarvan deze fragmenten 
afkomstig waren, ter plaatse zeer hoog stond aangeschreven als geneesmiddel 
voor slangebeten. Dr. Hallier herkende het beschikbare materiaal als be- 
hoorende tot Andrognqyhis iianiculata Nees. De Javaansche naam is 'S)sadi-lat(l” i). 
Het zooeven vermelde medisch gebruik van het kruid is ook aangegeven bij 
een herbarium-exemplaar in het herbarium van ’s Lands Plantentuin. 
De toepassing geschiedt op de wijze, die in den regel voor dergelijke mid- 
delen gebruikelijk is: de gebetene neemt er wat van in den mond, kauwt dit 
eenigen tijd, slikt het speeksel door en legt de uitgekauwde massa op de wond. 
Te Loemadjang is Andrographis paniculata zeer schaarsch, zoodat op mijn 
verzoek om materiaal slechts een paar plantjes konden worden afgestaan, die 
levend werden overgezonden. Een exemplaar, uit Cheribon afkomstig, werd 
mij eens onder den naam „ki peurafd’ tegen hoogen prijs te koop aangeboden. 
Het kruid schijnt ook daar niet weinig in tel te zijn als artsenij in geval van 
slangebeet, zou echter ook daar zeer zeldzaam zijn, evenals, naar de heer 
Koorders vernam, in de buurt van Poeger (Besoeki), waar men er gelijke 
waarde aan toekent. In den omtrek van Buitenzorg w erd het door Dr. Hallier 
niet in het wild aangetroffen. Echter waren in ’s Lands Plantentuin enkele 
individuen aanwezig; van deze, met die uit Loemadjang afkomstig, w^erd door 
Dr. van Romburgii een aanjilantje gemaakt, en, daar de plant bij eenige zorg 
gemakkelijk bleek te groeien, was spoedig een voldoende hoeveelheid materiaal 
voor het onderzoek beschikbaar. 
Mij is voor Java geen andere aanw^ending van Andrographis paniculata bekend 
geworden dan de reeds omschrevene. In Engelsch-Indië evenwel, waar de 
plant algemeener is en waar men haar op sommige plaatsen cultiveert 2), w'orden 
haar ook meer geneeskrachtige eigenschappen toegekend dan hier te lande. 
Men vindt dienaangaande bij Watt 3) o. a. het volgende aangeteekend : 
» ....This bitter shrub forms the principal ingrediënt of a household medicine 
called ))Alué”, extensively used in Bengal. The expressed juice of the leaves, 
together with certain spices dried in the sim, is made into little globules, 
which are prescribed for infants to release griping, irregular stools and loss 
of appetite ” ; en verder : «The roots and the leaves are febrifuge, stomachic, 
tonic, alterative and anthel mintic. According to ]\fuRRAY the plant is useful 
in general debility, dysentery, and certain forms of dyspepsia”. Onder de 
talrijke opgaven, bij Watt verzameld, komt de volgende voor, die doet denken 
aan de toepassing hier te lande: ))The Jawadees, a w^andering gipsy-tribe in 
the Madras Presidency, constantly .carry a supply of pi lis made of ))Creat” 
fresh leaves, and the pulp of the i'ipe tamarind, wdiich they consider antidotal 
to the venom of the cobra. A pill made into a paste wdth water is applied to the 
1) Dit woord wordt op verschillende wijzen verbasterd. De juiste spelling dank ik aan den heer 
Walbkehm te Batavia, die my tevens mededeelde, dat reeds op een plaats in de Serat Rama wordt 
verhaald, hoe Rama (Vishnoe) ,,sadi-lata" ter genezing aanwendde, toen hij en zijn leger getroffen waren 
door het vergift van een slang, waarin Raden Indradjit zich gemetamorphoseerd had. We hebben 
hier dus met een oud middel te doen. 
2) Stephenson in Chem. and Drugg. 1892, 614. 
3) Dict. of the econom. prod. of India I, 240. 
