HOOFDSTUK II. 
ONDERZOEKINGEN IN DE FAMILIE DER 
OLEACEEËN. 
Enkele aanteekeningen betreffende bestanddeelen, in deze familie aangetroffen, 
zijn te vinden in een vroegere publicatie van het laboratorium. 1) De toe- 
passing, die een Oleacee, Jasminum glabriusculum Bl^ in de inlandsche geneeskunde 
vindt ^gambir oetarC\ op Midden-Java ^^pantja soeda^^) was destijds aanleiding 
tot het verrichten van een onderzoek van de deelen dezer plant, waarbij een 
looistofachtige bitterstof gevonden werd. 2) Andere Oleacee'én werden naderhand 
door mij in bewerking genomen. De, uit een pharmakologisch oogpunt niet 
zeer belangrijke, resultaten volgen hieronder. 
Fraxinus Eedenii Boerl. et Kds. 
Onder den titel ))Een opiumsurrogaat?” werd door schrijver dezes reeds 
vroeger 3) een kort artikeltje aan dezen boom gewijd. Men vindt daar mede- 
gedeeld, dat door den heer de Jaager, assistent-resident van Kraksaan, materiaal 
werd verschaft, afkomstig uit een district van de residentie Besoeki, waar de 
boom heet, en dat de bladeren, die bij verbranding een opiumgeur afge- 
ven, in maisblaren tot sigaretten gerold, door sommige inlanders enChineezen 
gerookt worden. De verbruikers verzekerden, dat men door het rooken van 
deze bladeren „noch dronken noch duizelig, noch opgewekt wordt, zooals dit 
bij opium het geval is”. Een extract, uit de bladeren bereid en op de wijze 
van tjandoe gerookt, kan bij sterke schuivers den trek naar opium geenszins 
verminderen, wat bij matige opiumrookers volgens hun zeggen wel het geval 
was. Verdere inlichtingen, sinds dien tijd aangaande deze quaestie bekomen, 
geven nog het volgende aan: het rooken van de bladeren wordt in de streek 
waar de boom voorkomt door vele inlanders in practijk gebracht, van een 
vervanging van het opium schuiven door deze gewoonte kan echter volstrekt 
geen sprake zijn. Alleen menschen, die niet aan opium verslaafd zijn, rooken 
de bladeren geregeld, zij ondervinden er, ook na langdurig gebruik, geenerlei 
nadeelige gevolgen van; schuivers gaan er alleen somtijds toe over, als ze zich 
1) Meded. uit ’s lands Plantentuin XIII., 65 
2) Het is hier de plaats ora te vermelden, dat Da. Kohlbrügge, arts te Tosari, proeven genomen 
heeft betreffende de werkzaamheid der bedoelde bitterstof tegen malaria. Hij deelde mij als slotsom 
mede, dat zoowel de bitterstof als het decoct van de bladeren zelf hem gebleken waren niet den 
minsten invloed op de malaria uit te oefenen. Omtrent de deugden der andere gambir oetansoort 
{Ficus Ribes Reinw., zie l.c.) kan vooralsnog geen zekerheid gegeven worden, de heer KoHLBRÜGGEis 
nog met proeven dienaangaande bezig. 
3) Teijsmannia, 5e Jaarg. (L894), 564. 
