HOOFDSTUK V. 
CURANGINE, HET GLUCOSIED VAN CURANGA 
AMARA JUSS. 
Op de pasar te Buitenzorg werd door mij eens in de uitstalling van een 
chineeschen geneesmiddelen verkooper een kleine hoeveelheid gedroogde bladlrag- 
menten aangetrolfen, voor welke mij de chineesche naam „Koen taotjao'’ werd 
opgegeven. De smaak was intens bitter, doch overigens viel van het materiaal 
weinig te zeggen; voor determinatie was het ongeschikt. Dezelfde Chinees 
wist mij echter later heele plantjes te bezorgen, die, door Dr. Hallier onder- 
zocht, bleken te zijn Curanga amara Juss. Op de beschrijving van dit kruid 
bij Miquel 1) dient een kleine aanmerking gemaakt te worden; Miq. zegt nh: 
))corolla rubro-fusca”, wat niet geheel juist is, want bij de versche plant 
is wel het onderste deel van de kroon bruin, doch de slippen zijn wit. 
Een gebruikelijken inlandschen naam van deze kleine Scrophulai'iacee heb ik 
niet te weten kunnen komen. Zij zou, naar mij werd meegedeeld, als „djoekoet 
pair aangeduid worden, met welke niets zeggende uitdrukking — ))bitter kruid”— 
echter in den regel bepaalde grassoorten worden bedoeld. De naam „daoen 
koerang''' van Miquel (1. c.) en van Filet 2) schijnt hier in den omtrek onbekend 
te zijn. Een aanteekening van Rumphius 3) levert de verklaring van het 
ontstaan van dien naam, waardoor dus tevens het woord Curanga duidelijk 
wordt. R. zegt nl. : ))Naam. In ’t Latyn Serratula amara^ na ’t Maleyts Daun 
cucurangh^ coecoerang nu is een scherp getant yzer, in forme van een groote 
sage, aan blokje vast, daar men op zitten kan, en het Calappus-i)it kleen 
raspt, als men het in de keuken gebruiken wil, wiens tantjes deze blaadjes 
verbeelden”. 
Wat de toepassing in de geneeskunde betreft, vermeldt Rumpiiius, dat het 
aan kinderen wordt ingegeven tegen ingewandswormen, en dat het als heilzaam 
tegen intermitteerende koortsen wordt beschouwd. Ook zou met behulp van 
de gedroogde blaren een soort van bier bereid worden, ))doch men bevint, dat 
dit bier, te sterk gezet zynde, het hooft merkelijk beswaart en de keele 
geweldig opdroogt”. Het sap verdrijft verder volgens Rumpiiius het «krimpzel 
des buiks”, terwijl de bladeren een geneesmiddel zijn tegen schurft en andere 
huidziekten. 
Deze opgaven van Rumphius vindt men bij latere schrijvers terug (Filet, 
l.c. ; v.D. Burg 4), doch zonder nadere bevestiging. Ik ontving echter een 
1 ) Miquel, Flora v. Ned. Indië II, 687. 
2) Filet, Plantk. Woordenb. 2e od., blz. 75. 
3; Herb. Amb. V. 459. 
4) v.D. Burg. Do geneesheer in N. I. III, 100. 
