87 — 
l)eteekent groen — woixlen aarigeduid. Eenige versclie exüiiiplai*eii, die ik 
mij van tjintjaoe hitam wist te verscliairen, deden alleen de familie kennen, 
waartoe de plant behoort; zoowel de uitwendige kenmerken als de anatomische 
structuur, door Dr. Valeton onderzocht, waren die van de Labiatae. Vei’der 
waren de beschikbare individuen niet met zekerheid te deterrnineeren, wegens 
gemis aan bloeiend materiaal. De plantjes werden uitgeplant en bleven in 
leven, bloeiden echter tot heden toe niet, zoodat volledige determinatie 
voorshands achterwege moet blijven. 
Het feit, dat deze Lahiaat^ met water sterk gekneed, een slijmige vloeistof 
levert, kan de reden zijn, dat ze ^^tjintjaoè’'’ wordt geheeten, en tevens wellicht 
het gebruik, dat men van dit gewas als geneesmiddel maakt, oi)helderen. 
Een gelatineuze massa als de gewone tjintjaoe leveren de bladeren echter 
geenszins 
Verin eldenswaai-dig is nog, dat de inhoud van een pakje drogerij, door den 
beer Vorderman onder den naarn ^^tjintjaoe” uit China verkregen, mij bleek, 
zoowel makro- als mikroskopisch in alle deelen overeen te stemmen met de 
hier gegroeide Lahiaat. 
Als artsenij zijn intusschen de beide boven behandelde wortels van meer 
beteekenis. Van den eei'st beschrevenen werden mij herhaalde malen heele 
planten bezorgd. Dr. Hallier, die ook de Menispermaceecn in het herbarium 
van ’s Lands Plantentuin bewerkte, was zoo welwillend, telkens het aangebrachte 
materiaal voor mij te deterrnineeren. Hij verzekerde mij, dat dit ongetwijfeld 
altijd van Cyclea peltata H. F. et Th. afkomstig was. Tevens bleek mij, dat 
de bladeren van deze C;ydm-soort, met water gekneed, een gelatineerende massa 
doen ontstaan, en dezelfde zijn, die voor het vervaardigen van den drank 
tjintjaoe gebezigd worden. Cyclea peltata levert zoowel de bekende versnapering 
als den geneeskrachtigen wortel tjintjaoe. 
Het mocht mij niet gelukken, ook van ^.tjintjaoe minjak” de botanische 
afkomst te leeren kennen. Dat deze wortel van den vooi-gaanden verschillend 
is, kan na het boven gezegde aan geen twijfel onderhevig zijn; ook het 
chemisch onderzoek wees zulks uit. Doch naar alle waar.sch ij n lijk heid hebben 
we ook hier met een Menispermacee te doen. Deze meening zal in het veiwolg 
nader worden toegelicht. 
Van beide wortels trachtte ik de werkzame beginselen op het s[)oor te komen. 
a. Cyclea peltata H. f. et. Th. 
De Soendaneezen noemen deze plant, behalve ^jjintjaoe” of ^^tjamtjaoe\ ook 
^^trawoeloe” , Filet vermeldt ^^tjantjau” als inlandschen naam vooi’ Elephantopns 
scaber L. — meer bekend als ^^daocn tapak liman”. De juistheid dezer o]»gav(i 
kan ik niet beoordeelen. 
Het onderzoek van den wortel van Cyclea deed als uitslui- 
tend bitter bestanddeel een alkaloïd kennen, welks bereiding in zui- 
veren staat belangrijke moeielijkheden opleverde. 
