IIUUFDSTUK X. 
Ü.VER IJE GIFTIGHEID VAN HET MELKSAF VAN 
GYMNA1IT0CARPU8 VENENOSA BOERL. 
Door Dr. Boerlage is deze soort van het geslacht Artocarpus afge- 
scheiden 1), hoofdzakelijk op grond van de afwezigheid van een perian- 
thium, zoowel bij de vrouwelijke als bij de mannelijke bloemen. Voor- 
heen heette de boom Artocarpus venenosa Z. et. M. Den soortnaam vene- 
nosa gaf de ontdekker Zollinger op getuigenis van inlanders, die hem 
verzekerden, dat het melksap van den boom in hevige mate vergiftig 
zijn zou. Nadere bijzonderheden betreffende die toxiciteit ontbreken 
evenwel, en Zollinger trof de voor giftig geldende soort slechts één en- 
kele maal aan, „in de zuidelijke wouden der provincie Malang”. De 
omstandigheid nu, dat een Artocarpm- soort, welke niet schadelijk heette — 
A. tylophylla Miq. — aan de giftige species van Zollinger zeer na 
verwant, zoo niet identisch, bevonden werd, deed twijfel rijzen aan de 
juistheid der opgaven, op welke Z. zijn soortnaam venenosa grondde. 
Dr. Greshoff heeft voor eenige jaren op de bestaande onzekerheid 
gewezen, en een rapport gepubliceerd van den heer Dijkstra, den toen- 
maligen controleur van Toeren, wien het gelukt was, enkele exemplaren 
van den ^hoeloe on^/to”boom te ontdekken en een weinig van het, door 
de omwonende bevolking voor zeer vergiftig gehouden, melksap te doen 
inzamelen 2). Greshoff vond in dit sap 0,5 o/o bij 170“ smeltende was, 
l“/o kaoetsjoek en ruim 20“/o van een harde en broze plantenwas, die 
deels bij 65 “, deels bij 108“ smelt Een proef leerde dat het sap 
duidelijke, hoewel zwakke, giftwerking bezat: injectie van 3 gram bij 
een kip deed verschijnselen van verlamming optreden, welke eerst na eenige 
dagen geweken waren. Gebrek aan materiaal maakte een onderzoek 
naar de oorzaak der vergiftiging onmogelijk; latere gegevens op dit ge- 
bied ontbreken. 
De in het onderstaande medegedeelde proeven werden verricht met een 
melksap, dat ik, als zooveel ander materiaal, aan Dr. Koorders te dan- 
1) Icones bogorienses, Ier facsic. (1897), 73; t. XXIV-XXV. 
2) Teysmannia I (1890), 528; II (1891), 321. 
3) „Tweede Verslag” (Mededeelingen XXV), 186. 
