— 6 — 
lijk waar , dat er onder die inlandsche geneesmiddelen verschillende 
zijn , die meer aandacht verdienen dain daaraan van medische zijde 
veelal geschonken wordt. Maar het kan niet anders of het onoor- 
deelkundig toedienen van vaak volstrekt niet onschuldige stoffen 
moet meermalen verderfelijke gevolgen na zich slepen , al is ook het 
nu en dan voorkomen van goede resultaten niet tegen te spreken. 
Hoe dit zij, voor den geneesheer blijft het feit bestaan, dat hij 
ten gevolge van die zgn. inlandsche geneeskunde in zeer vele ge- 
vallen niet zeker vertrouwen kan, dat zijne voorschriften opgevolgd 
worden. Dikwijls geeft daardoor de behandeling niet het gewenschte 
resultaat. 
Het is intusschen niet moeielijk, de redenen op te sporen, die de 
menschen hier er toe brengen, zich in geval van ziekte tot doekoens te 
wenden. Met alleen werkt hier de aantrekkingskracht van het ge- 
heimzinnige, maar nog altijd heerscht hier te lande, ook onder de 
meest ontwikkelde standen, het denkbeeld, dat de ziekten van ieder 
gewest moeten te keer gegaan worden door geneesmiddelen , aan dat 
gewest zelf ontleend 1). Dat ook de „Europeesche obat” voor een 
groot deel uit de tropen afkomstig is, dat weet men niet of men 
gelooft het maar half. Het gevolg van deze omstandigheden is een 
zeker wantrouwen jegens den geneeskundige , die immers de inland- 
sche medicijnen niet kent. Want wel is waar zegt v. d. Burg 2): 
„De meeste Indische geneesheeren kennen de inlandsche geneesmid- 
delen wél”, maar dit is m. i. onjuist; wel weten de meeste artsen, 
als ze eenigen tijd in Indië vertoefd hebben, iets van de toepassing 
van zeer enkele der bedoelde middelen, maar als men een regel 
wilde stellen , dan zou men eerder moeten zeggen : „De medici kennen 
de inlandsche geneesmiddelen Waar zouden ze trouwens hunne 
kennis vandaan hebben? Het publiek weet ook wel beter, en het 
is daarom na het boven gezegde een verklaarbaar feit y dat het meer 
vertrouwen stelt in de enkele geneesheeren , die inderdaad van de 
„inlandsche obat” eenig werk maken , al volgt daaruit nog niet, dat 
1) Volkomen ten onrechte meent Dr. C. L. v. d. Burg (De geneesJieer in 
Nederl. Indië III (1885), Voorrede, blz. IX), dat de onjuistheid dier meening in 
dezen tijd niet meer belioeft te worden aangetoond. 
2) v. T). B., De geneesheer in Nederl.-Indië I (1882), 358. 
