— 34 — 
in de oogen, bij yerdiiisteringen van het hoornvlies. Alle deelen 
der plant zijn zeer bitter en worden daarom dikwijls tot versterking 
toegediend, vooral bij beri-beri ; het sap van den wortel zegt men 
dat heilzaam is tegen dysenterie, en een afkooksel van het hout 
geeft men tegen syphilis.” 
De aanwending van een extract, uit bast of bladen verkregen, 
tegen beri- beri gaf mij aanleiding tot een chemisch onderzoek van 
de plant. Deze toepassing is blijkbaar reeds van ouden datum ; men 
vindt ze bij Rumphius 1) op de volgende wijze beschreven: „De bla- 
deren en schorsse met groene catjang in water gekookt, en dagelyks 
gedronken, zyn een beweerd geneesmiddel tegen de Beri-beri; dog 
men moet de groene bladeren mede op de zugtige beenen binden...” 
R. vermeldt verder o. a. (1. c.): .... „de wortel is mede een tegen- 
gift tegens alderhande schadelyke kost van venynige krabben, 
visschen enz.” Ook de overige opgaven, die bij Filet (1. c). Ro- 
sen th al 2), Baillon 3) e. a. worden aangetroffen aangaande de 
beweerde geneeskrachtige eigenschappen van Scaevola Königii^ 
schijnen aan Rumphius ontleend te zijn. 
Onder de inlandsche namen, die Rumphius vermeldt — nl. : Tern : 
^Boppa tseda'\ Amb. : ^MoraV^ of „AToA-a/”, Mal.: y^Polendo lauV\ 
Band.: „Tiitukekid ' — is de eerstgenoemde, „Bapa tjeda”, tegenwoor- 
dig op Amboina de gewone benaming der plant ; ook de aanwending 
tegen beri-beri is daar nog bekend, evenals in Rumphius’ dagen. 
Tegen het einde van het vorige jaar werd mij uit Amboina door 
den heer Hartmann, militair apotheker aldaar, een stopflesch met 
± 200 gram dik waterig extract toegezonden, welk extract bereid 
was uit omstreeks 1 KGr. bast en bladen van „Bapa tjeda.” De 
heer H. deelde mij mede, dat sedert eenigen tijd in het hospitaal 
te Amboina door den offic. v. gezondheid Dr. de Cock beri-beri- 
lyders met dit middel behandeld werden, en, naar het scheen, niet 
geheel zonder succes. De ziekte werd wel is waar niet overwonnen, 
maar toch namen enkele symptomen in hevigheid af, zoodat een 
1) Rumphius, H. A. IV, 116; t. 54. Buglossum litoreum noemt R. de plant, 
- wegens de tongvormige gedaante harer bladeren. 
2) Rosenthal, Synopsis, 313. 
3) Baillon, Histoire des plantes VUI, 370. 
