— 74 — 
het wild groeien, maar ze wordt toch ook wel gekweekt, want 
ofschoon aan alle inlanders bekend is, dat de knol van deze plant 
gevaarlijke eigenschappen bezit, „mabok” (d. i. bedwelmd) maakt, 
wanneer hij zonder behoorlijke toebereiding gegeten wordt, toch 
dient hij, van vergift bevrijd, niet zelden tot spijze. 
Er zijn verschillende methoden om y^gadoeng''^ — zoo heet de plant 
en haar wortel bij de inlanders — eetbaar te maken, ö^ewoonlijk 
snijdt men den wortel in dunne schijven, die dan, al of niet met 
asch ingesmeerd, in een doek gebonden en zoo 24 uren of langer 
in stroomend water gelegd worden. Om te beproeven, of de dus 
behandelde wortel geheel van vergift bevrijd en voor het gebruik 
geschikt geworden is, geeft men een gedeelte eerst aan kippen of 
eenig ander dier te eten en wacht af, of deze er geen hinder van 
hebben. Wanneer nu het resultaat gunstig is, wordt de wortel 
gekookt, tot eene spijze, die voor sommigen eene lekkernij is, door 
anderen slechts uit nood gegeten wordt, bij gebrek aan rijst. On- 
danks deze voorzorgen is het toch niet zoo heel zeldzaam, dat er 
vergiftigingen, soms zelfs met doodelijken afloop, voorkomen ten 
gevolge van het eten van gadoeng, die niet voldoende uitgewasschen is. 
Uit eene mededeeling van v. d. Bürgi 1) blijkt, welk een om vang 
het eten van gadoeng op Java somtijds hebben kan: „Het water, 
waarin het weeken en afwasschen” — van de met asch besmeerde 
schijven der knollen — „geschiedt, krijgt zeer prikkelende eigenschappen 
en geeft aanleiding tot hoesten. In het begin van 1879 kwam 
onder de inlanders te Semarang een droge hoest voor, waaraan 
duizenden leden; men beweerde, dat die hoest zijn ontstaan te danken 
had aan het drinkwater, dat uit de rivieren gehaald werd, terwijl juist 
in dien tijd stroomopwaarts zeer veel gadoeng uitgewasschen werd ” 
De inlanders hier onderscheiden somtijds drie variëteiten van 
gadoeng, nl. hHoeV\ këtan'^ en „g. goening^\ de echte, de 
kleverige en de gele gadoeng. Exemplaren, die op den naam 
y^gadoeng këtan''‘ aanspraak konden maken, heb ik nooit onder handen 
gehad ; de beide andere verschillen alleen in kleur, daar de g. bëtoel 
vrij wel wit, de andere geel van kleur is; in den aard van het 
werkzaam bestanddeel vond ik geen onderscheid. 
1) De geneesheer in Ned.-Indië I, 174. 
