— 87 — 
meest waarschijnlijk voor, omdat er meer voorbeelden van eene 
dergelijke handelwijze bekend zijn. 
Wordt eene plant, die zich reeds op het veld bevindt, door 
meer dan ééne rups aangetast en gelukt het dezen rupsen den 
stengeltop te bereiken, dan kan de galvorming van dien aard 
zijn, dat alle voedseltoevoer naar het groeipunt wordt afgeslo- 
ten en dit laatste afsterft. In dat geval gaat de stengel bo- 
venaan uitloopers vormen, die dikwijls op hunne beurt weder 
door de uitkomende vlinders voor het leggen van eieren worden 
uitgekozen. 
Soms kiezen de vlinders een oud, nagenoeg volwassen blad 
uit voor het leggen van een ei en dan kan het geval zich voor- 
doen, dat de rups haar volwassen toestand heeft bereikt, voor- 
dat zij in den stengel is aangekomen. Zij gaat alsdan in den 
bladsteel geheel te werk, alsof zij zich in een jongen stengeltop 
bevond en maakt ten slotte haar uitvlieg-opening aan de 
onderzijde van den bladsteel, in welks geheel uitgegroeid weefsel 
echter in den regel zoo goed als geen galvorming plaats heeft. 
De aanwezigheid der rups verraadt zich dan alleen door de 
gemaakte opening. 
Eindelijk komen de rupsen ook voor in tamelijk oude, reeds 
zeer harde en houtige stengels, waar zij zich dan meestal in 
het zachtere bastweefsel bevinden, maar ook wel eens dwars 
door het houtlichaam in het merg doordringen. Waar en hoe 
in zulk een geval de eieren worden gelegd, is mij nog niet be- 
kend en ik stel mij voor, dat de aantasting op deze wijze slechts 
plaats heeft bij gebrek aan beter, wanneer bijvoorbeeld de top 
reeds ten gevolge van omo meteng is afgestorven en er nog geen 
voldoende uitloopers zijn gevormd. 
Het bovenstaande verklaart voldoende, hoe de ziekte zich in 
allerlei complicaties en dus uitwendig op de meest verschillende 
wijzen kan voordoen. Een gedetailleerd onderzoek zal ongetwij- 
feld nog vele belangrijke zaken aan het licht brengen; men 
denke slechts aan de vraag, waar het insect zich ophoudt in 
de maanden, waarin er geen tabak op het veld staat. 
Om de ziekte te bestrijden, heeft men dikwijls de rupsjes uit de 
