— 54 — 
panggoïoeng gehceten. Rechthoekig op dezen panggoweng en 
door een touw in dien stand gehouden, is een bamboes be- 
vestigd, waaraan het gareel van den buffel wordt aangebracht. 
Het riet, dat, gelijk boven aangeteekend, den dag te voren 
gesneden is, wordt in de vroege morgenuren verwerkt. Stok 
voor stok steekt men het tusschen de cylinders en wel tusschen 
het onderste en het middden-pandëmpet. Het uitvloeiende sap 
wordt langs een bamboes geleding als goot in een aarden, hou- 
ten of blikken vaatwerk opgevangen, dat in eene uitgraving 
in den grond nabij het voetstuk van den molen wordt gezet. 
Is het riet één keer gemalen, dan worden de cylinders mid- 
dels keggen versteld en iets dichter bij elkander gebracht. Nu 
brengt men de reeds één keer vermalen stokken andermaal in den 
molen, doch niet meer stok voor stok, maar bij twee later bij drie 
of vier stuks tegelijk tusschen de cijlinders. Hoewel er op deze 
wijze nog wat sap gewonnen wordt, blijft er tengevolge van 
de zoo primitieve inrichting toch nog veel van verloren gaan. 
Dit sap dampt men in eene open ijzeren pan of kayitjah in 
op eenen onder hetzelfde afdak in den grond gegraven veldoven 
(hawoe) met de van vorige dagen uitgeperste en middelerwijl 
ingedroogde rietstokken of hampas als brandstof. 
Onder het koken schuimt het al meer en meer. Om te voor- 
komen, dat het over de pan vloeit, wordt er in de kokende 
massa een bamboesmand zonder bodem gezet, djoeboeng ge- 
heeten, waardoor het schuimen binnen den omtrek van den 
mand beperkt blijft. Naarmate de vloeistof strooperig wordt, 
neemt dit schuimen af, tevens wordt zij gaandeweg stroogeel 
van kleur. Nu verwijdert men den djoeboeng, doch blijft de 
stroop nog een wijl opkoken, echter onder zeer matig vuur en 
onophoudelijk roeren. Hiertoe bedient men zich van een platten 
houten lepel of spatel, hagen genoemd. 
Om het strooperig worden te bevorderen, wordt er in de ko- 
kende massa, doch niet dan nadat zij is opgehouden te schui- 
men, een stuk van de pit van de moenigang (Jav. kemiri) Alen- 
ritis moluccana Wlld. of kaliki (Jav. djarak) ook wel een stuk 
klapper vleesch gedaan. De bedoeling schijnt dus een sterk vette- 
