— 55 — 
oliehoudende substantie saam te stellen. Hiertoe zou men mogelijk 
ook katjang soeoek kunnen bezigen ; maar in de praktijk wordt ge- 
woonlijk, zooals gezegd, moentjang of kaliki gebruikt. Men noemt 
dit d. i. het middel ter bevordering in het algemeen van 
rijp- of gaarwording, hier inzonderheid van het strooperig worden. 
Ten einde na te gaan, of het sap voldoende ingedampt is, 
wordt er een weinig van de kokende vloeistof met de hagen 
geschept en snel in water afgekoeld. Blijft zij strooperig, dan 
wordt het opkoken nog Wcit voortgezet. Gaat zij over tot 
klonters — om niet te zeggen tot kristalliseering zoo wordt 
de pan van den oven afgenomen en de stroop eerst geroerd, 
vervolgens met de hagen geklutst. 
Nu laat men de stroop een weinig bekoelen of juister lauw 
worden, om haar daarna in vormen te gieten (clitjitak). Deze 
bestaan uit bamboesringen van ongeveer 2 cM. hoogte bij eene 
middellijn van 3 tot 5 cM. en die op een bamboesvlechtwerk 
(ebeg) in rijen naast elkander worden gerangschikt. Om de 
stroop gemakkelijk in deze vormen te gieten, schept men er 
telkens eene kleine hoeveelheid van uit de pan in eene bam- 
boesgeleding, waaraan een handvat en waarvan de bovenhelft 
opengesneden is — sorok of tjaman genoemd.— Voordat men 
deze stroop uit de tjaman giet, wordt zij er nog even in geklutst. 
De vormen giet men niet in eens vol, doch eerst de helft. 
Is deze vast geworden, dan vult men bij. 
Na ongeveer een uur wordt do stroop hard. De aldus ontstane 
schijfjes noemt men gandoe. Zij worden niet aanstonds verpakt, 
doch, zooals hooger gezegd, nog een of twee dagen in de zon 
gedroogd. 
Men verpakt de aldus bereide suiker bij tien schijfjes in droge 
klapper- aren- of suikerrietbladeren en bindt ze twee aan twee 
tot z.g. gcdcngs. 
De meeste navraag naar zulke rietsuiker is tijdens de vasten- 
maand, als wanneer de inlandsche bevolking veel werk maakt 
van allerlei gebak en andere versnaperingen. 
In de Soendalanden onderscheidt men de navolgende riet- 
soorten : 
