— 88 — 
maakte dan haar korter pad langs de yalengan te vervolgen, omdat zij hier 
anders over hoopjes gesneden aren [ara/] zou moeten stappen. Langs 
de open plekken werd er dan weêr over de galèngan geloopen. 
Het schijnt, dat, meer dan de mannen, de vrouwen gesteld op die 
vereering, dat huldebetoon. Hieruit zou het zijn te verklaren, waarom 
eene voetgangster, als zij op haren weg een padiaar ziet liggen, niet 
zal verzuimen, die op te rapen en in den haarwrong [konde^] te 
steken. Wanneer kinderen niet zorgzaam of zindelijk zijn bij het eten, 
zóó, dat er hier en daar een rijstkorrel op den grond valt, bekomen zij 
eene vermaning en worden de korrels zorgvuldig bijeengegaard. 
Zooals bekend, pleegt de artillerie op hare jaarlijksche tochten naar en 
van het schijfschietterein te Hatoedjajar, ten zuidwesten van Bandoeng^ 
op vaste plaatsen voor een nacht of langer te pleisteren en worden de 
bespanningen ook op deze tijdelijke kampplaatsen met gahah gevoederd 
[soend. bai>gsal]. Wanneer de batterij weder vertrokken is, dikwijls zelfs 
terwijl de troep bezig is, om zich voor den afmarsch op den weg op te 
stellen, ziet men vrouwen en aankomende kinderen zich als het ware 
werpen op de verlaten stallen der bespanningen, om uit het overgebleven 
gras de padikorrels in te zamelen. Het is waar, soms loont de verkregen 
hoeveelheid nog wel de moeite van het zoeken, omdat er genoeg wordt 
bijeengegaard, om als voeder voor het pluimvee te benutten ; — in werke- 
lijkheid echter is ook dit inzamelen van de achtergebleven gahah te be- 
schouwen als eene uiting van de hierbedoelde stellige overtuiging, dat 
men aan het hoofdvoedsel van den mensch de noodige eerbied en hulde 
verschuldigd moet blijven, dat men er dus allerminst mede morsen ('mo- 
njahmo)ijah) mag. 
Wij herinneren ons, dat een der dagbladen het even beschrevene 
indertijd had opgenomen als eene vingerwijzing, dat er in de streek, 
waar dat gebeurde, toch wel gebrek aan padi moest heerschen. Hoezeer 
zonder overdaad had de bevolking er echter nog genoeg in de schuren, 
stond de padiaan plant op het veld zelfs gunstig. Maar een 
dergelijk sensatiebericht, zonder dat de berichtgever zich de moeite had 
willen getroosten, wat dieper door te dringen in hetgeen hij zag, vindt 
doorgaans een goed en dankbaar onthaal ! 
14). De welkbekende soendoeng. Kortzichtige en gemakzuchtige land- 
bouwers vinden zulk eene soendoeng te omslachtig en overbodig. Zij 
bedienen zich liever van eenen bamboesdraagstok, die door de bossen 
gestoken wordt, zonder te bedenken, dat daardoor heel wat plantmateriaal 
wordt beschadigd. Ook bij het bossen wordt door zulke lieden volstaan 
met hetgeen hun maar het meest voor de hand ligt, al worden de zaai- 
lingen door het vaak stugge bindmateriaal gekneusd of geknakt. 
