— 92 — 
eene bamboegeleding, zoodanig versneden, dat er ongeveer op het midden 
een tusschenschot gespaard blijft. Het stuk boven dit tusschenschot is 
iets korter dan daarbeneden en doorgaans is deze benedenhelft gespleten. 
De bamboegeleding wordt nu tiisschen twee vertikale stijlen zoodanig 
door middel van een horizontal pennetje onder het tusschenschot bevestigd, 
dat zij om dit spilletje draaibaar is. Men plaatst het samenstel onder een’ 
uit een hoogerliggend sawahvak toevloeienden waterstraal, waardoor het 
water in de bovenhelft der geleding wordt opgevangen. Is deze gevuld 
dan wordt de bamboe topzwaar ; zij slaat om en giet meteen haren inhoud 
uit, maar aanstonds kantelt zij terug in haar oorspronkelijken stand. 
En daar er onder het samenstel een steen in den grond geplaatst is, 
veroorzaakt de terugslag tegen dezen steen een kleppend geluid. 
Gecompliceerder, maar tevens van veel vernuft getuigend, wordt de 
pantjoerendany^ wanneer van een miniatuur waterwiel wordt gebruik 
gemaakt. Dit waterwiel is van buiten verhouding lange schoepen voorzien. 
Aan den achterkant is een vertikaal raamwerk opgesteld, aan welks horizon- 
tale lat een stuk of wat bamboesgeledingen aan touwtjes van ongelijke lengte 
afhangen. Daar de geledingen zelve niet even groot van omvang noch 
even lang zijn, bovendien aan niet even lange touwtjes zijn bevestigd, 
hebben zij verschillende slingeringen. Het waterwiel, onder een water- 
straal in ronddraaiende beweging gebracht, komt met zijne schoepen met 
de afhangende bamboesgeledingen in aanraking, waardoor uit deze gele- 
dingen verschillende kort op elkander volgende geluiden ontstaan, die 
aan een angkloengspel herinneren. 
Vooral wanneer men de sawahs benut voor de teelt van visch, worden 
de hierbeschreven hatokngisang en pantjoerendang in gebruik gesteld, 
hoofdzakelijk om de sero [vischotter] op de vlucht te jagen. Uit den 
aard der zaak helpt het middel slechts in de eerste dagen. Wanneer de 
maraudeurs aan de geluiden dier verschrikkers gewend zijn geraakt, storen 
zij zich er verder niet aan. 
19) Dit spoelwater, dat wegens de fijn verdeelde zemelen een melk- 
achtig wit aanzien heeft, wordt in de Soendalanden tjibejas, in Javaansche 
fctreken banjoe leri genoemd. Zoogenaamde paardenliefhebbers zyn er nog 
al zuinig op: zij vangen dat water op en geven het, met wat zout ver- 
mengd, aan paarden te drinken, die een’ gras- of hangbuik hebben. 
Men gelooft stellig, dat daardoor de buik wegtrekt en het paard een 
fraaie slanke gestalte bekomt. 
Om zijne onschuld is het middel in allen gevalle toe te passen. 
20) In de Preanger maakt men doorgaans nog onderscheid tusschen 
tjaii\gs van 1000 d. i. 200 [gedeng] X 5 katties en die van 1200 d. i. 
