— 93 - 
200 [gedeng] y 6 katties, — alsof de kleinere gedengs beslist 5 en de 
grootere 6 katties gewicht hebben. 
In enkele streken spreekt de Soendanees ook van een madeja — 100 
gedeng = \ tjaing en van een tanggoeng — 50 gedeng — i madeja. 
In de omstreken van Bandoeng zegt men saladjëi' voor eene hoeveelheid 
van 20 gedeng met een aangenomen gewicht van 20 X 5 = 100 katties. 
21) Een gantang van 10 batoks inhoud, wordt in de Soendalanden 
saeter genoemd. 
Bij de pitrah is nog sprake van een koelak d. i. de hoeveelheid, welke 
het hoofd van een gezin als zoodanig verschuldigd is. In sommige 
streken neemt de geestelijkheid het ten deze zoo nauw niet op en staat 
zij gaarne toe, dat de koelak instede van alleen voor het hoofd des gezins 
ook voor ieder volwassen persoon daaruit wordt opgebracht Zij bedraagt 
4 batoks van één kattie. 
22) . De meeste landbouwers zijn van oordeel, dat de h. bodas een 
verschijnsel is, specifiek eigen aan de periode, gedurende welke de padi 
nog op de kweekbedden staat en dat zij van zelf verdwijnt, wanneer de 
kweekelingen op het volle plantveld zijn overgebracht. Als oorzaak van 
het verschijnsel meenen sommigen te moeten beschouwen de z g. angin 
harat of westenwinden, welke, wanneer zij eenige dagen achtereen hèer- 
schen, een verdrogenden invloed hebben en de jonge plantjes aantasten. 
Anderen schrijven de hama toe aan haastige, dus slordige bewerking van 
den grond der kweekbedden en aan onvoldoende zorgen zoowel bjj het 
sorteeren als bij de verdere behandeling van het zaad. Weder anderen — en 
voor dezen meenen wij, op grond van hetgeen nader volgen zal, de meeste 
sympathie te gevoelen — wijten het verschijnsel aan te dichte uitzaaiing. 
Te dezen aanzien toch wil het ons toeschijnen, dat het wel tot vinger- 
wijzing kan strekken, dat zelfs op ernstig bedreigde kweekbedden de 
plantjes langs den buitenrand en die dus licht en lucht hebben en geen 
gebrek aan ruimte voor hare ontwikkeling, er frisch groen uitzien. Het- 
zelfde, en om gelijke oorzaken, valt ook waar te nemen op de ijl bezaaide 
plekjes of daar, waar een deel van de oorspronkelijk, uitgezaaide korrels, 
hetzij door vogels dan wel door het bevloeiingswater te loor is gegaan. Hoe 
verder de plantjes van den rand der bedden doch dichter bij het midden staan, 
des te lichter kleurt zich haar loof totdat men bijwijlen zelfs op eene 
niet moeielijk te onderkennen witte kern stuit, waar de kweekplantjes het 
slechtst aan toe zijn en gewoonlijk trouwens het eerst worden aangetast. 
In sommige streken beschouwt men de h. bodas als zulk een gewoon 
verschijnsel, dat er landbouwers zijn, die er zich veeleer over verwonderen, 
wanneer een kweekbed daarvan verschoond blijft. 
