— 99 - 
uit den grond getrokken, blijkt er heel weinig aarde aan de wortels te 
zitten. Bij sommige plantjes geleek het, alsof men het wortelstelsel even 
te voren had gewasschen. In werkelijkheid echter bleek de buitenschil 
zich bij het uitrukken te hebben losgelaten, afgeschilverd te zijn, en was 
het topeinde van menigen wortel afgestompt (wellicht dat wij hier te 
maken hebben met een vorm van aaltjesziekte). In dit stadium beginnen 
de bladeren ook te verflensen; zij hangen slap, om weldra geel te worden 
en daarna een min of meer verschroeid bruin aanzien aan te nemen: 
eerst de onderste, vervolgens de hoogere bladeren. 
Sporen van maden, rupsen of andere plagen konden ook wij niet 
ontdekken; doch wel heeft het on 2 e aandacht getrokken, dat de ziekte 
zoo goed als uitsluitend optrad in die aanplantingen, waarvan de grond 
slecht bewerkt bleek te zijn, hetgeen Avij konden waarnemen aan nog 
niet vergane over dijfselen van de vorige bekleeding. Wij zagen hier en 
daar zoo goed als gave stukjes padistoo, grashalmen, ook stengeldeeltjes 
van onkruid. Dat onder die omstandigheden een soort van gisting moet 
zijn ontstaan, schadelijk voor de padiplantjes, zal nauwelijks behoeven 
gezegd te worden. 
En wanneer het Avaar is, dat men in het Oostelijk deel van de Pre- 
anger, waar wij de hierbeschreven h. dedU het eerst hebben AA^aargenomen, 
al meer en meer er toe overgaat, om het z. g. tandoer atjret toe te pas- 
sen, — dan meenen wij met allen ernst hiertegen te moeten waarschuAven. 
Het is waar. makkelijker kan het al niet, dan de zaadkorrels aanstonds, 
nadat zij van de aren zijn losgewerkt, op het plantveld uit te zaaien, 
instede van ze eerst nog in Avater te weeken en op pepinières op te kwee- 
ken ; — maar men bedenke wel, dat dan ook de voze korrels mee uitgezaaid 
worden, wijders het kaf van het zaad uitteraard verontreinigd is met aan- 
hangende stof, misschien Avel met schimmelsporen en dat al deze schadelijke 
invloeden nergens beter tot hun recht komen dan op zulke slecht beAverkte 
plantvelden als Avaarvan hier sprake is. 
Treedt de ziekte over eenigszins beduidende uitgestrektheid op, zoo 
tracht de bevolking van hare aanplanting nog wat terecht te brengen 
en er een oogst van te bekomen, door de aangetaste plantjes kort af te 
snijden en aanstonds water toe te laten. Dan wil het gebeuren, dat 
althans de niet ernstig aangetaste individuen zich herstellen, op nieuw 
uitstoelen en men daarvan een, zij het ook geringe, oogst verkrijgt. 
Met onmogelijk is het, dat ook onvoldoende braaklegging van den 
grond niet geheel vreemd is aan dezen ziektevorm. 
31). In de omstreken van de desa’s Pangadëgan^ Pagëlaran en Bihboel 
van het district Djampangwetan der afdeeling Tjiandjoer hebben de sawahs 
jaarlijks vrij veel last van deze tjatjing. 
