15 — 
den genomen, heeten in de Soendalanden lioema of tipar — hiel- 
en daar ook wei Jadang — ; die voor de teelt van andere gewassen 
dan padi kebon. 
Men spreekt van hoema of ladang^ wanneer de aanplanting is 
daargesteld op terrein, dat te voi-en bedekt is geweest met zwaai- 
Ijoscli {leuweung gëJedegan)^ hetwelk men voor zooveel noodig 
heeft opengekapt. De grond, uitteraard uit een muilen bodem 
bestaande, wordt niet omgewerkt. Hoogstens wordt hij gezuiverd 
van onkruid en ruigte, welke men bij elkander trekt en, nadat 
zij droog zijn geworden, verbrandt. Een is dus het typisch 
voorlieeld van roofbouw in den meest oorspronkelijken vorm. 
Tipars zijn ontginningen voor den drogen rijstbouw, aangelegd 
ap gronden, welke de Soendanees tëgal noemt, dus op terrein, 
dat te voren niet met zwaar bosch bedekt is geweest. Zulke 
ontginningen eischen bepaaldelijk eene bewerking van den grond, 
om een eenigszins loonenden oogst af te werpen. Nadat het 
terrein ontdaan is van de bekleeding, wordt het gezuiverd van 
wortels. Vervolgens wordt dit alles op hoopen bijeengeharkt en 
verbrand. Al naar de behoefte wordt de grond eens of meer- 
malen om gespit. Eerst wanneer er voren getrokken zijn, wordt 
het zaad uitgepoot. 
Een tipar eischt dus eene min of meer intensieve bewerking ; 
zij neemt in den landbouw eene iets hoogere plaats in dan 
een lioema.^ draagt in vergelijk met deze een meer blijvend 
karakter en wordt door den landbouwer niet zoo lichtvaardig 
geabandonneerd. 
Toetst men een en ander aan de werkelijkheid, zoo zou men 
kunnen zeggen, dat een tipar ontstaat uit een lioema. Het 
werd zooeven gezegd, dat deze laatste - dus een hoema — aan- 
gelegd wordt op boschterrein, dat men openkapt. Nadat zij 
2 a 3 jaren achtereen maar dan een steeds verminderd product 
heeft opgeleverd, wordt zulk een hoema verlaten. Geschiedt 
dit bij eenigszins aaneengesloten complexen, dan ontstaat daar- 
uit gaandeweg eene aaneenschakeling van tëgalgronden, waarop 
zich van lieverlede gras, alang alang en struikgewas vormen. 
Worden deze terreinen, na eenigen tijd aldus met rust te zijn 
