— 33 — 
plaats behoudt. Uitschuring of afbrokkeling der oevers dan 
wel verzanden van den leidingmond, geeft al aanstonds aan- 
leiding, om den dam een eindje stroom op- of afwaarts te 
verplaatsen en de leiding voor zooveel noodig te verleggen. 
Houdt men echter rekening met den graad van ontwikkeling 
van den inlandschen landbouwer en vooral ook met de zoo 
gebrekkige hulpmiddelen, welke hem ten dienste staan, zoo 
pleiten zijne bevloeiingswerken dikwerf voor een groot vernuft, 
en treft men daaronder aan, die, hoe weinig solide ook, inder- 
daad eerbied afdwingen. O. m. wordt hier gewezen op doorgra- 
vingen van meer of minder kleine heuvelruggen in den vorm 
van tunnels, om de anders in talrijke kronkelingen aan te leg- 
gen leiding te bekorten. Wijders weet hij ’t zeer goed, dat er, 
om het verhang eenigszins te temperen en het water in de 
leiding op het gewenschte peil te houden stortdammen noodig 
zijn. Even primitief als de andere waterwerken bestaan deze 
veelal uit eene palisadeering of rasterwerk, welke op in de 
zijwanden der leiding ingeplante d warsbamboes steunen. Het 
geheel doet aan eene beschoeiing denken en heeft veelal eene 
helling in de richting van den stroom. 
Moet het water over terrein-inzinkingen, leidingen of rivieren 
worden geleid, zoo bedient de landbouwer zich van goten. Naar- 
gelang van de capaciteit bestaan deze nu eens uit een uitgeholden 
aren- of pinangstam, dan weder uit een bamboe, waarvan de 
tusschenschotten zijn doorgestoken. 
Uit een hooger naar een lager gelegen sawahvak voert men 
het water toe door middel van eene uitkapping in de sawah- 
dijkjes. Om den toevoer eenigermate te regelen, wordt in de 
uitkapping een bamboekoker ingeplant. 
Waar het bevloeiingswater niet het geheele jaar door in vol- 
doende hoeveelheid l)eschikbaar is, zoodat het met eenig over- 
leg moet worden verdeeld, of waar dezelfde leiding eene groote 
uitgestrektheid sawah irrigeeren moet, waarin meerdere per- 
sonen en tot verschillende grootte aandeel hebben in den grond, 
daar wordt, en met name in de Preanger-regentschappen, ter 
voorkoming van kwesties, de waterverdeeling geregeld door 
Meded. PI. XLIV. 3 
