— 34 — 
middel van eeneii boomstam, die op het midden uitgekapt is. 
Deze boomstam, tjoical of tjoivak genoemd, wordt dwars in de 
leiding geplaatst even benedenstrooms de vertakking, die het 
water uit de hoofd- naar de zij leiding voert. Naarmate er 
in de vertakking meer of minder water opgestuwd moet wor- 
den, is ook de uitkapping in den boomstam of het dwarshout, 
waardoor de niet benoodigde watermassa in de hoofdleiding 
blijft stroomen naar de verder benedenstrooms gelegen bouw- 
gronden, ook kleiner of grooter. 
In sommige streken is met de aangelegenheden de irrigatie 
betreffende voor elke desa een bepaald persoon belast onder 
den titel van oeloe oeloe desa. Voor hunne bemoeienissen ter- 
zake ontvangen deze lieden van de sawahbezitters een deel 
van de opbrengst van ieders grondbezit tot eene hoeveelheid 
van een of meer bossen padi 7). 
Maar ook de dorpsgeestelijke heeft er doorgaans bemoeienis 
meê. In zeer veel streken worden zij ook belast met het toe- 
zicht over en het doen van aanwijzingen omtrent onderhoud 
en herstelling van de waterwerken 8). Veelal echter blijft de 
leiding van het werk in handen van het desabestuur, dat te 
dezer zake inzonderheid onder de bevelen staat of overleg heeft 
te houden met den voor het district aangewezen mantri bij do 
waterleidingen den z. g. viantri oeloe oeloe 9). 
Het schijnt, dat er ten aanzien van het oiiderhoud en de 
herstelling althans van de ^en?mffe-waterwerken geen bepaalde 
voorschriften bestaan. De eenige algemeene regel is, dat zij 
uitsluitend drukken op die landbouwers, wier sawahs uit die 
werken worden geïrrigeerd. De ijverigsten en die er het meeste 
belang bij hebben, werken er het hardst aan mee. Soms wordt 
de oudste van hen of die het meest bedreven is, met het toe- 
zicht belast. 
Hier en daar bestaat het gebruik, dat de dam in herstelling 
en onderhoud is alleen bij dengeen, die er het dichtst bij woont. 
Voor zijne bemoeienis ontvangt deze persoon van de verschil- 
lende sawahbezitters, wier velden middels die opdamming wor- 
den geïrrigeerd, eene tegemoetkoming in padi. 
