— 48 — 
Zijn er ter weerszijden van de moederplant zijstengels zicht- 
baar, zoo noemt men deze periode njapit hoermig. Men verge- 
lijkt het aanzien van de plant dus als het ware met de twee 
scharen van een garnaal. 
Men zegt in Midden- en Oost- Java mapak of lemSna^ in de 
Soendalanden mapakdaoen^ wanneer de uitstoeling geheel afge- 
loopen is, de bladeren voltallig zijn en de zijstengels ongeveer 
even hoog zijn opgeschoten als de moederplant. Dan heeft 
het plantsoen een egaal min of meer donkergroen aanzien, 
Njidam of njiram is de periode, waarin hier en daar een ge- 
zwollen halm wordt waargenomen. Men zegt dit ook van mensch 
of dier, dat heel in het begin van de zwangerschap verkeert 
en doorgaans met allerlei lusten behebt is. Dan worden in de 
leiding, die het water naar de sawah voert, allerlei gekneusde 
zuur smakende vruchten en bladeren geworpen, om aan die 
vaak zoo grillige lusten tegemoet te komen. Deze periode valt 
samen met het eind der 2® of het begin der 3® maand. 
Te voren kent men nog die, welke met den bronstijd bij 
dieren overeenkomt In de Soendalanden noemt men haar 
reunmli lalaki. 
Men zegt, dat in sommige streken de landbouwer alsdan met 
zijne vrouw desavonds het veld bezoekt, om daar den coitus uit te 
oefenen en aldus de teeltdrift op te wekken van de machten, die 
verondersteld worden over het gewas te heerschen en in de 
overtuiging, dat zulks zeer zeker der aanplanting ten goede 
zal komen en deze een rijken oogst zal afwerpen. 
Op njidayn of njiram volgt de eigenlijke zwangerschap, metmg 
in Midden- en Oost Java, reiineuli in de Soendalanden genoemd. 
Een of twee weken later, als wanneer de bevruchting geheel 
afgeloopen is en zich hier en daar een aar vertoont, waarvan 
de korrels nog vloeibare instede van vaste bestanddeelen in- 
bonden, spreekt men van ngiseniseni of koemisi. 
In de 4® maand zijn de meeste planten in aren geschoten. 
Men spreekt dan van tjëmetet of tj'ëlëloe. 
Is het geheele plantsoen egaal in ai’en geschoten, dan zegt 
men, dat het mratak of rampak is. 
