59 — 
in het woonhuis opbewaard. Het rijstblok, Javaansch lësoeng^ 
Soendaasch Usoeng^ bestaat uit een vierkant naar beneden spits 
bekapt stuk boomstam, dat over het middenstuk trogvormig is 
uitgehold. In het boven einde is gewoonlijk een afzonderlijke 
conisch alloopende uitholling gemaakt, terwijl het benedeneinde 
in een sierlijken bocht of boentoet uitloopt. 
In het trogvormig uitgebeiteld middendeel nu wordt de ]:)adi 
middels een aloë of haloe — een’ houten rijststamper — eerst van 
de aren los gestampt en vervolgens tot bras ontbolsterd. Deze 
bras wordt door middel van platbodemsche bamboes manden — 
Javaansch tampah^ Soendaasch njiroc- gewand. Deze bewerking 
wordt meermalen herhaald, totdat men vermeent, dat de bras 
voldoende gezuiverd is van aanhangende katjes en fijne zemelen. 
Voordat men haar wascht of afspoelt 19), om te koken of stoo* 
men, wordt de bras nog voor het laatst gestampt, om haar helder 
wit te krijgen. Dit heeft plaats in de conisch atloopende uit- 
holling in het benedeneinde van de lésoeng of lisoeng^ of men 
bezigt hiertoe een speciaal voor dat doel bestemd rijstblok, dat 
niet zoo lang is en alleen uit zulk een conisch uitgehold stuk 
hout bestaat, in het Javaansch loempatig^ in het Soendaasch 
djoehlëg genoemd. Hierin ook wordt de bras tot meel verstampt, 
om er allerlei gebak en andere versnaperingen van te bereiden. 
Op sommige plaatsen wordt de padi machinaal door pelmo- 
lens en met water als drijfkracht tot bras verwerkt. Meestal 
zijn deze inrichtingen in handen van Chineezen. In de resi- 
dentie Preanger-regentschappen alleen telt men in de afdeelingen 
Tjiandjoet\ Soehahoenii en Bandoeng r. p. 18, 10 en 4 of te zamen 
32 dergelijke inrichtingen, alle aan Chineezen toebehoorende. 
De molen bestaat uit een rond aan het bovenvlak afgeplat 
metselwerk, van ongeveer een’ meter hoog bij eenen diameter 
van 3 tot 4 meter. Langs den rand is een ringgoot ingemet- 
seld van stukken graniet, die trog vormig zijn uitgehold en 
volkomen aan elkander sluiten. In dezen trogvormigon geul 
nu kunnen vier tot zes steenen wielen voortrollen, die elk om 
eene eigen as draaien en aan houten raamwerken zijn aange- 
bracht. Deze raamwerken zijn straalvormig bevestigd aan eene 
