— 70 — 
van bewoning liggen en met ruime bevloeiing tegen een maxi- 
mum huur, dus een minimum gedeelte in het beschot als aan- 
deel van den bewerker — nog genoeg huurders. In sommige 
streken in de onmiddellijke nabijheid van afdeelingshoofdplaat- 
sen is zelfs geen sawah in deelbouw te bekomen dan tegen 
afstand van de gansche padi productie aan den bezitter, zoodat 
de bewerker zich vergenoegen moet met hetgeen de cultuur 
van zoogenaamde tweede gewassen oplevert. Hiermede worden 
blijkbaar nog zulke goede winsten gemaakt, dat de huurder het 
veld daartoe aan derden onderverhuurt, maar dan doorgaans 
niet meer in natura, doch in geld. 35.) Dit zijn echter uitzonde- 
ringen, die sawahs betreffen, welke, behalve dat zij van goede 
hoedanigheid zijn,- zooals gezegd- in de onmiddellijke nabijheid 
van de afdeelingshoofdplaats liggen, welke laatste met hare 
groote passer, tal van waroengs en eene dichte bevolking een 
alleszins gewenscht débouchée oplevert. Soms is de vraag naar 
de op zulke velden na den padioogst geteelde gewassen zoo 
groot, dat jaarlijks een aantal plantsoenen aan opkoopers wordt 
verkocht nog voordat de aanplanting in bloei staat, dus voordat 
men eenigermate kan nagaan, hoe de opbrengst zal uitvallen. 
Behalve die, welke aan industrieelen worden verhuurd, om 
er suikerriet of andere overjarige — dan wel stapelproducten 
op te telen, vormen de zooeven bedoelde sawahs tevens het 
eenige voorbeeld van verhuur tegen geld. Gewoonlijk en met name 
onder inlanders toch wordt datgene, wat de bewerker zoowel 
in deelbouw als in huur verschuldigd is, in natura opgebracht. 
Zoowel bij huur als bij deelbouw is het regel, dat alle op het 
grondbezit rustende verplichtingen als de betaling der landrente, 
het praesteeren van heeren-, desa- en cultuurdiensten op den 
bewerker van het veld drukken. 36.) Soms wordt te voren bedon- 
gen, dat de belasting voor een gelijk of evenredig deel wordt 
voldaan door bewerker en eigenaar. Doorgaans verstrekt deze 
ook de zaadpadi, bij uitzondering om niet, maar gewoonlijk om 
haar bij den oogst te verrekenen en dan veelal tegen een zekere 
rente, welke van twee tot vijf bossen bedraagt op de tien, nu 
en dan zelfs tot het dubbele stijgt. 
