- 80 
er dwars in gestoken en heet het werktuig alsdan geen balijoeng 
meer, doch rimbas. 
De kampak^ mede en uitsluitend gebezigd, om hoornen te 
vellen en zwaar hout te behakken, bestaat uit een wigvormig 
stuk ijzer, dat van boven nog al breed is en daar van eene 
vierkante opening is voorzien, om den houten steel te bevestigen. 
Boomen met buitengewoon zware stammen en waaraan men 
dagen werk zou hebben, om ze met bijl of kapmes te vellen, 
legt men neêr, door er eerst een stuk onder in den stam uit te 
kappen en hierin desnoods gedurende eenige achtereenvolgende 
dagen vuur aan te maken. 
Was het voor tientallen jaren geleden algemeen gebruikelijk, 
dat de landbouwer nu en dan ter hoofdplaats komende ook wat 
ijzer of staal aankocht, om daarvan in de desa landbouwwerk- 
tuigen te doen aanmaken, in den laatsten tijd gaat hij er meer 
en meer toe over, om patjoels^ parangs^ zelfs kapmessen van 
Europeesch fabrikaat uit de op de hoofdplaatsen aanwezige 
winkels te betrekken. 
Wel komt dit soms wat duurder uit, maar uit overtuiging, 
dat de gereedschappen deugdelijker zijn dan hetgeen men in de 
desa vervaardigt, getroost hij zich gaarne die meerdere uitgaaf. 
Zoo wordt de patjoel met houten bawah al meer en meer ver- 
drongen door die van Europeesch maaksel. Wat men in de desa 
nog vrij veel laat aanmaken, zijn kapmessen; niet omdat deze 
zoo buitengewoon deugdelijk zijn, doch wijl men ze naar eigen 
aanwijzingen omtrent vorm, grootte, slagzwaarte enz, kan doen 
vervaardigen. — 42.) 
Soorten en variëteiten. 
Als hoofdgewas wordt op ,de sawahs jaar in jaar uit padi 
verbouwd en als regel slechts ééns in het jaar. Zeer zelden 
wordt er meer dan één padioogst per jaar verkregen, — tenzij 
de grond van goede hoedanigheid en gemakkelijk te bevloeien 
is. Maar doorgaans levert een tweede aanplant van padi toch 
nog een minder beschot op dan de eerste d.w.z. dan die, welke 
