— 90 — 
niet of weinig van den aanleg van eene geheel nieuwe ontgin- 
ning. Maar bovendien is de bodem, die wegens de openkapping 
ten behoeve van de eerste beplanting, niet meer in de schaduw 
ligt, zich van lieverlede gaan samenpakken en meer of minder 
hard geworden, zoodat eene grondbewerking, zij het ook eene 
oppervlakkige, niet meer nagelaten kan worden. 
Neemt in het derde ontginningsjaar tengevolge van de voort- 
gezette bebouwing de vorming van onkruid en struikgewas al 
af, de grond is dan, middelerwijl in vruchtbaarheid ook achter- 
uitgegaan en in hardheid toegenomen. Eene intensiever bewer- 
king wordt noodig, wil het veld een eenigszins loonenden oogst 
afwerpen. 
Om één grondbewerking voor het eerstvolgende plantjaar 
uit te winnen, of om die bewerking tot het strikt noodige te 
beperken, drijft de landbouwer de hoemacultuur veelal zoo- 
danig, 'dat hij het veld eerst met padi beplant en na eene hoogst 
noodzakelijke braaklegging van eene maand of langer met 
aardnoten : (Javaansch katjang tjina^ Soendaasch soeoek). De oogst 
wordt ingezameld door de geheele plant uit te rukken en de 
door afbreking der fijnere wortels achtergebleven noten uit te 
graven. Dit nu wordt vooral voor eenigszins losse gronden 
voldoende geacht, om den bodem ten behoeve van den eerst- 
volgenden padiaanplant niet meer om te spitten. 
Instede van katjangtjina of soeoek wordt wel eens en met gelijk 
doel na padi tabak verbouwd, al mede omdat men dit gewas 
voor den eerstvolgenden padiaanplant opruimt door de plant 
uit te rukken en men den grond daardoor voldoende losgewerkt 
acht. De meeste landbouwers zijn echter van oordeel, dat 
tabak den bodem te veel uitput en planten haar om deze reden 
aan, eerst wanneer de padi niet meer loonend is ; — tenzij het 
veld te hoog boven zee ligt of de grond een rijk zandgehalte 
heeft, als wanneer op dergelijke velden tabak uitteraard beter 
slaagt dan padi. 
Waar het minder gemakkelijk gaat, om ter wille van een 
hoema of gaga telkens een ongerept stuk boschterrein daaraan 
op te offeren, omdat dit niet meer in de onmiddellijke nabijheid 
