~ 98 -- 
zen, gedurende welke het veld niet benoodigd werd voor de 
teelt van het hoofdgewas d. i. het tijdsverloop, dat samenvalt 
tusschen den oogst en den eerstvolgenden aanplant. Tevens moest 
men zich bepalen tot zoodanige gewassen, die niet storend zouden 
werken op de cultuur van padi, hieraan geene moeielijkheden 
in den weg zouden leggen en die dus binnen enkele maanden 
oogstbaar moesten zijn. In verband met de bestemming als 
huldeblijk voor de vorsten en de beteekenis der cultuur als 
een soort nevenbedrijf naast de verbouwing van padi is men 
die gewassen palaioidja gaan noemen. 
Dat er intusschen streken zijn, waar sommige palawidja soor- 
ten zeer bepaaldelijk als voedingsgewas worden verbouwd, mag 
als bekend worden verondersteld. Zoo o. a. de djagoeng in Madoe- 
ra, hier en daar in Oost Java, wijders in een groot deel van de 
Minahasa en een aantal eilanden van de buitenbezittingen, waar 
de grond hetzij van nature dan wel wegens voortgezette bebou- 
wing weinig geschiktheid meer bezit voor de cultuur van padi. 
Elders weer is de bevolking nog te weinig vertrouwd met de 
padicultuur of ontbreekt ten eenenmale de gelegenheid, om padi 
te verbouwen. Hier en daar, maar dan is het van tijdelijken 
aard, wordt de padiaanplant bijwijlen dermate door ziekten en 
plagen of watergebrek geteisterd, dat hongersnood voor de deur 
staat en de bevolking zich moet toeleggen op de cultuur van 
knolgewassen als katela of holed en cassave, om geen gebrek 
te lijden. 
In verband met hare bestemming nu, zou men de palawidja- 
soorten kunnen terugbrengen tot de voedingsgewassen in enge- 
ren zin en tot die, welke als toe- of bij spijs bij de rijst worden 
benut en wijders tot de handelsgewassen. 
Onder de eerste of voedingsgewassen zou men kunnen reke- 
nen de djagoeng (maïs)^ verschillende knolgewassen, waaronder 
këtela of holed (bataten), cassave (in Midden en Oost Java kaspé^ 
bodin^ katela poehoen^ in de Soendalanden sampeu genoemd), wij- 
ders oebi manis of klapa^ mamajoeng of hlitjik^ talës of taleus^ 
këntang djawa e.a; voorts de Javaansche djawaïcoet of Soenda- 
sche koenjit^ de gandroeng^ de hadjëli of djali. 
