— 99 — 
Van die, welke als toe- of bij spijs voor de rijst worden ver- 
bouwd, worden genoemd lombok^ terong^ këtimoen^ verschillende 
katjang - en /a&oe-soorten, djaat {këtjipir of botor)^ uien, zoowel 
roode als witte, ook prei, kool, selderij, salada ajer (waterkers), 
leuntja voorts nog de kadële of sojaboon en de katjangtjind of 
soeoek. Maar daar de kadële meer voor de soja- en tempebe- 
reiding, de soeoek meer voor de olie en ontjomfabrikatie worden 
aangewend, vormen deze beide gewassen als het ware den over- 
gang tot de handelsgewassen. 
Onder deze laatste worden genoemd : tabak^ suikerriet^ indigo^ 
djarak en eindelijk onder die, welke inzonderheid als kruiderijen 
worden verhandeld de djahe of gember, ladja of langkoewas, 
kënt]oer of tjikoer. 
Djagoeng {Zea Mags L.) wordt op sawahs niet anders dan als 
tweede, op tëgalgronden vaak als eerste gewas en dan wanneer 
de eerste regens gevallen zijn en, doorgaans toch als tusschen- 
planting tegelijk met andere gewassen verbouwd. 
Op sawahs gecultiveerd, wordt de grond, wanneer deze wat 
hard is, gewoonlijk niet meer dan eens, op tëgalans meermalen 
omgespit of geploegd. Daarna worden er voren getrokken en 
op rijen van 2 tot 3 voet of ijler pootgaten gemaakt. In elk 
pootgat worden er twee tot drie zaden of meer uitgepoot. 
Soms worden de zaden te voren gedurende een etmaal of langer 
in water geweekt tot zij op barsten na gezwollen zijn ; veelal 
wascht men ze slechts af en worden zij ter afwering van in- 
secten nog met asch, kalk of allerlei kruiderijen behandeld. 
De voor zaad bestemde kolven laat men goed rijp aan de 
plant worden. Zij worden na den pluk aan bossen van twee 
of vier stuks soms meer gebonden aan de buitenste schutbla- 
deren en zoolang boven den haard, dus in den rook, gehangen 
ter wering van insecten. Als plantmateriaal worden gewoon, 
lijk alleen de korrels van het benedeneinde van den kolf gebezigd. 
Na drie of vier dagen zijn de jonge plantjes uitgeschoten. Is 
de aanplanting 2 of 3 weken oud, als wanneer de buitenste 
bladeren buitenwaarts hangen, dan wordt zij gewied. Den twee- 
