— 105 - 
Vooral moet men zorgdragen voor goede afwatering van het 
veld, omdat anders de knollen spoedig rotten. 
De oogst valt in, wanneer het loof rood wordt en begint te 
verwelken. Wacht men er te lang meê, dan wordt het product 
weldra door een soort van maden aangetast (Javaansch bong- 
keng of holer Soendaasch koelanas\ waardoor het eene bitterachtig 
zuren, min of meer samen trekkenden smaak verkrijgt. 
Ook witte mieren en engerlingen kunnen schade toebrengen, 
vooral wilde varkens. 
De këteld of boJed wordt door uitgraving ingezanield en zeer 
veel op de plaats van verbouw verkocht. 
Men eet haar gekookt of gepoft. Ook wordt zij, na ontdaan 
te zijn van de buitenschil, in reepjes gesneden en in klapper- 
olie opgebakken. Scuns worden deze gebakken reepjes na be- 
koeling eerst nog met stroop van arensuiker overgoten. Eene 
andere versnapering wordt toebereid door de gekookte këtelS, 
na van de schil te zijn ontdaan, fijn te stoeten en te vermengen 
met geraspte klapper, suiker en zout; of men kneedt er ballen 
van en bakt deze tot oliebollen op. Voorts wordt këtela ook 
rauw als roedjak gegeten met eene pikante saus, bestaande uit 
een mixtum van tamarindewater, soja en wat fijn gestooten 
spaansche peper met zout en gebrande trasi. De knollen worden 
dan eerst geschild en in schijfjes gesneden. 
Zeer nauw verwant aan de këtela zijn de hooger genoemde 
oebi's (verschillende Dioscorea's^) bekend onder de namen van 
o. klagja of o. manis en de blitjik of hoewi mamajoeyig . De eerste 
bereikt de grootte van eenen klappernoot en wordt, in losse 
gronden aangeplant, niet zelden nog grooter; de tweede wordt 
hoogstens als een vuist zoo groot en is met eene dunne vlies- 
achtige schil overtrokken, die, wanneer de knol gekookt is, zich 
gemakkelijk loslaat. Voorts is die schil met tal van fijne wortels 
bezaaid, waardoor zij een min of meer behaard aanzien heeft. 
Ook bevat de h. mam-ajoeng een vocht, dat, wanneer de knol 
niet goed gaar gekookt is, jeuk, niet zelden ontsteking in de 
keel veroorzaakt. Beide de h. mamajoeng en de o. manis of 
o. klapa worden trouwens niet anders dan gekookt genuttigd; 
