— 113 — 
bekomen. In het eerste geval zien zij bruin, anders witachtig. 
Voor de bereiding tot opak wordt de tot deeg verstampte massa 
met de hand tusschen pisangbladeren geplet, die, om kleven te 
voorkomen, vooraf met wat klapperolie worden bestreken. Daar- 
na drukt men dat geplette deeg middels een omgekeerden klap- 
perdop af, waardoor de koeken den vorm hebben van schijfjes 
van gelijke grootte. Vervolgens wordt zij nog gedurende twee 
of drie dagen in de zon gedroogd, waartoe men haar op pisang, 
bast legt of op de onderzijde van bamboeszeven dan wel op met 
padistroo belegde platte manden. 
Nog wordt er van sampeu^ en met name in de Preanger, eene 
versnapering gemaakt, bekend onder den naam 2 )eujeum^ Ja- 
vaansch tape. De bereiding komt op een gistingsproces neer. 
Daartoe wordt de geschilde wortelstok in stukken gesneden van 
5 tot 8 of 10 -centimeter; vervolgens goed nagewasschen en 
daarna half gaar gekookt. Na bekoeld te zijn, worden deze 
stukken laagsgewijs in eene met pisangbladeren belegde mand 
gedaan en laag voor laag met „ragi"’ bestrooid. Nu laat men 
de mand drie of vier dagen staan, en, om de gisting te be- 
vorderen, liefst op eene plaats, waar het licht niet kan toe- 
treden. Den derden of vierden dag ontwikkelt zich eene 
alcoholische lucht. Wanneer de stukken sampeu zacht zijn 
geworden, is de peujeum gereed. De smaak is zoet en aange- 
naam alcoholisch. 
De ’ die men voor deze bereiding noodig heeft, kan men 
afzonderlijk koopen, gewoonlijk als platte koekjes ter grootte van 
een guldenstuk, of men maakt die zelf klaar. Zij bestaat uit 
een mengsel van rijst- of këtanmeel met wat knoflook en lang- 
kivas of ladjah {Alpinia Galanga Sw). 
Sedert de prijs van tapiocameel in de laatste 10 a 12 jaren 
achteruitgegaan is en de Chinees er blijkbaar niet genoeg meer 
op verdienen kan met opkoop van de grondstof om deze zelf 
tot meel te verwerken, laat hij de bereiding van tapioca over 
aan de Inlandsche bevolking, om zelf zich bezig te houden met 
de zuivering van het product. 
In het klein heeft die bereiding als volgt plaats. Na van de 
Meded. PI. XLV. 8 
