Die met groote roede bessen en stompe punten zijn doorgaans 
flauw van smaak. Bovendien hebben zij eene bladlucht. 
Het meest gewild is de variëteit met dunne middelmatig- 
lange vruchten, die in een punt uitloopen. 
Nog eene variëteit, die, omdat de bessen ontzettend heet zijn, 
ook wel tj.setan {Capsicum minimum xanio) (duivelsche tjabe) wordt 
genoemd, is die met zeer kleine vruchten, welke niet langer wor- 
den dan ongeveer 1 centimeter bij eenen omvang van 2 tot 3 
millimeter. In Midden- en Oost Java heet zij tj, raioit^ in de 
Soendalanden tjengek. Naar die buitengewoon heet brandende 
smaak, die weinig in overeenstemming is met de grootte der 
bessen, wordt aan menschen, die, ofschoon klein van stuk, nog 
al heet gebakerd zijn en van zich kunnen afbijten, de bijnaam 
van tj. rawü gegeven; men doet dit ook aan dieren zooals o. 
a. aan kleine maar pittige sterke paarden. Zelden wordt de 
tjengek opzettelijk aangeplant, gewoonlijk groeit zij spontaan 
langs paggers of hier en daar op de erven. 
Eindelijk heeft men nog eene variëteit, die in Midden- en Oost 
Java tj. oedël of- looedel.^ in de Soendalanden tj. domba wordt 
genoemd en waarvan de vruchten rond zijn, aan miniatuur to- 
maten doen denken. Zij wordt zeer weinig en gewoonlijk als 
curiositeit aangeplant. 
Tjabe is eigenlijk de naam van de vrucht, Imnbok die van de 
plant, veelal worden deze benamingen onderling verwisseld. 
Evenal terong wordt zij op de plaats van verbouw bij geheele 
plantsoenen of gedeelten van aanplantingen tegelijk verkocht, 
soms ook wel per pluk. Door opkoopers wordt zij bij de hoop 
of bij tien- en honderdtallen verhandeld. 
Meestal wordt tjabe met wat zout en gebrande trasi (50) in een 
aarden bord fijn gestooten of liever met een speciaal daartoe krom 
versneden stuk hout, oeleg-oelëg geheeten, gewreven en als toe- 
spijs bij de rijst gebruikt. Deze toespijs heet kortweg sambël of 
naar de wijze van bereiding sambël oelëg.^ terwijl andere toespij- 
zen, waarin tjabe het hoofdbestanddeel is en hiermede in klap- 
permelk ingedampt of met klapperolie opgebakken wordt, sam- 
bëlgoreng heeten. Dan wordt de tjabe gewoonlijk fijn gesneden. 
