— 125 — 
zon gedroogd; of men weekt ze eerst in zoutwater, oin ze daarna 
te branden. De aldus bereide sémangkapitten worden in Midden- 
en Oost Java koivatji genoemd. 
Het saprijke vruchtvleesch is, zooals bekend, van de groene 
buitenschil gescheiden door eene witte minder sappige massa. 
Ook deze wordt genuttigd, doch gewoonlijk met wat arensuiker 
of stroop en water. 
Een groente, die voor de bereiding van de bij de rijst 
beboerende sajoer zoo goed als onmisbaar is, is de katjang. 
Zij wordt uit zaad gekweekt, zoowel op sawahs als op tëgal- 
gronden en niet anders dan als tweede gewas verbouwd. Soms 
ziet men haar op sawahs tegelijk met padi aangeplant, maar 
dan niet op de sawahvakken zelve, doch op de dijkjes (galë- 
ngans) en van de variëteiten met windenden stengel. 
Daar het gewas de volle zon noodig heeft en spoedig sterft, 
zoo hare wortels onder water komen, teelt men katjang gewoon- 
lijk op goed gedraineerde althans zoo min mogelijk drassige 
gronden en wanneer de regens schaars beginnen te worden. 
Het gewas heeft geen zorgvuldige grondbewerking noodig. Sa- 
wahs worden nadat men het padistroo en het onkruid voor zoo- 
veel noodig verwijderd heeft, maar ééns omgespit of behakt, 
• tëgalgronden niet meer dan twee keer. Soms worden er wel, 
soms ook geen voren getrokken, doch aanstonds pootgaten ge- 
maakt. In elk pootgat plant men twee tot drie zaadjes uit, die 
binnen enkele dagen ontkiemen. Die met windenden stengel 
worden doorgaans iets ijler uitgeplant, dan die, welke heester- 
achtig blijven. Voor deze laatste bedraagt de plantwijdte twee 
of drie voet. 
Op den leeftijd van ongeveer eene maand, wanneer hier en 
daar een knop zichtbaar is, knijpt men deze af, ter bevordering 
van de tak- en hiermede tevens de vruchtvorming. Men doet 
dit echter alleen bij de variëteiten met slingerenden stengel, niet 
' bij de heesterachtige. Dan wordt elk plantje tevens voorzien van 
’ een bamboeslat of van een glagali' dan wel wand/a/istengel 
(rietachtige grassen) en langs deze steunsels geleid. 
