— 136 — 
Sedert de petroleum zoo algemeen is geworden, dat zij zelfs 
tot de kleinere gehuchten in de binnenlanden doorgedrongen 
is, wordt katjangolie weinig meer voor verlichting gebruikt. 
De bevolking bezigt haar als braadolie, grootendeels wordt zij 
aan Chineezen verhandeld, die haar gedeeltelijk uitvoeren, voor 
een deel voor machineolie, bij aanneming, aan den Staat of aan 
particuliere industrieelen inleveren. 
De koeken, die na het uitpersen der olie terugblijven, noemt 
men hoengkil^ in de Preanger geinpa of gegempa^ die van de 
pas één keer geperste katjang inzonderheid g. tjikal. Zij worden 
met de hand afgebrokkeld en desnoods nog eens fijn gestampt. 
Na droging wordt het op nieuw gestoomd en voor een tweeden 
keer geperst. De dan verkregen boengkil noemt de Soendanees 
g. boengsoena. 
Worden deze katjangkoeken in Midden- en Oost Java algemeen 
als meststof gebezigd, ook wel, doch bij kleine hoeveelheden, 
aan paarden en runderen gegeven, in de Soendalanden vormt 
zij hoofdzakelijk de grondstof voor de bereiding van ontjom^ — eene 
zelfstandigheid, die bij Soendaneezen zeer gezocht is als toespijs 
bij de rijst, door mingegoeden eenvoudig gepoft, anders gebak- 
ken of als sajoer met andere groenten gekookt, wordt genuttigd. 
Voor de onfjombereiding wordt de gegempa afgebrokkeld of 
fijngestampt en gedurende een etmaal in een ton of aar- 
den pot met water gedaan. De, wegens de primitieve in- 
richting van den pangampa^ niet geheel uitgeperste olie, 
scheidt zich aan de oppervlakte van het water af en wordt er 
gemakkelijk afgegoten, terwijl het meel bezinkt. Dit wordt 
nog eenige malen met water nagewasschen, waarna het ge- 
stoomd wordt, op gelijke wijze als toen het in de pers zou 
worden gebracht. 
Zoodra de stoom aan de oppervlakte zichtbaar is, wordt de 
massa van den pot afgenomen en in vormen gedrukt {ditjitak). 
Deze bestaan uit vierkanten van op den rand geplaatste bam- 
boeslatten, die van 20 tot 30 c. m. lang zijn. Zij worden op 
een met pisangbladeren belegd vlechtwerk {sasag) geplaatst en 
aangevuld met het gestoomde meel, dat men middels een hou- 
