— 140 — 
Men onderscheidt twee variëteiten van kadële ; die met ivoor- 
achtig geel en die met zwart gekleurd zaadvliesje. Deze laatste 
variëteit wordt zoo goed als uitsluitend voor de sojabereiding 
benut, en de eerste ook voor allerlei inlandsch gebak zoo- 
mede voor diverse toespijs bij de rijst of als sajoer. Voorts 
wordt kadële ook veel met zout in de peul gekookt en als 
versnapering genuttigd. 
Met de bereiding van soja of ketjap e. a. producten uit ka- 
dële als taoetjo^ taoehoe^ taoekwa en taoedji^ waarover aanstonds 
zal worden gehandeld, houdt de inlandsche bevolking zich niet 
bezig. Vooreerst omdat de bewerking te omslachtig is, de 
producten te langen tijd noodig hebben, om verkoopbaar te 
zijn, en de inlander te weinig bedreven is in de bewerking; 
maar wijders ook dewijl de desa een zoo weinig gunstige ge- 
legenheid tot behoorlijken afzet aanbiedt. 
Het eenige, dat de bevolking uit kadële bereidt, is tempe^ een 
product, dat in de huishouding van den Javaan in heel Midden- 
en Oost Java dezelfde plaats inneemt als de ontjom in de Soen- 
dalanden en op overeenkomstige wijze verwerkt wordt. 
Nadat de zaadjes gezuiverd zijn van het zaadvliesje, worden 
zij gekookt. Zoodra zij bekoeld zijn, spreidt men haar op een 
— liefst met tcaroc-bladeren — belegd bamboes- vlechtwerk uit 
in daartoe vervaardigde vormen van bamboeslatten, de zaadjes 
tevens een weinig aandrukkend. Aanstonds wordt de boven- 
vlakte met wat schimmel bestrooid, welke men verzamelt uit 
reeds bereide tempe^ en het geheel op een ander vlechtwerk 
het onderste boven gekeerd. Binnen de twee of drie dagen, 
gedurende welke men deze koeken of plaggen binnenshuis moet 
houden, liefst waar geen licht kan toetreden, heeft de schimmel 
zich dermate ontwikkeld, dat zij de plaggen als een lichtgrijs 
gekleurd omhulsel omgeeft. Dan is de tempe gereed voor ver- 
koop. Wanneer zij niet dadelijk in vormen van de vereischte 
grootte zijn afgedrukt, worden de plaggen eerst nog versneden 
in stukken van ongeveer 3 a 4 c. m. breed bij eene lengte 
van 6 tot 8 c. m. 
Gewoonlijk wordt tempe gebakken genuttigd en, voordat 
