— 141 — 
men haar opbakt, eerst nog in een dikke saus van tamarinde 
en zout geweekt. Ook wordt tempe zeer veel met allerlei 
groenten tot sajoer gekookt. 
Verreweg de meeste kadële wordt in den vorm van gepelde 
zaadjes aan Chineezen verkocht, die ze grootendeels weder naar 
elders uitvoeren en voor een gedeelte verwerken tot soja e. a. 
producten. 
Voor de sojabereiding, waartoe, zooals gezegd, uitsluitend de 
zwarte variëteit benut wordt, worden de zaadjes geroosterd, 
echter niet langer dan noodig, om het gemakkelijk te ontdoen 
van het omgevend zaadvliesje. Sommigen verstampen hier- 
toe de zaadjes. Daarna worden zij schoongewasschen en in 
water gekookt tot zij zacht zijn. Nu giet men er het water 
af, spreidt de gekookte zaadjes in platte bamboesmanden (tam- 
pah of njiroe) uit, en droogt ze dagelijks gedurende onge- 
veer eene week in den wind. Vervolgens wordt de massa 
nog eens gewasschen en in zout water geweekt, dat men te 
voren heeft opgekookt, doch laten bekoelen. Dit weeken duurt 
van eene maand tot 40 dagen, tengevolge waarvan de zaadjes 
deels vergaan, in allen gevalle zeer zacht worden. Dan werkt 
men de massa goed met de hand dooreen en zeeft haar door een 
doek. Aan de donkergekleurde opgevangen vloeistof wordt eene 
gekookte oplossing van arensuiker toegevoegd, welke men eerst 
heeft laten bekoelen. Vervolgens wordt dit mengsel tot het 4/5 
deel ingedampt. 
Laat het residu, dat in het doek na zeven is achtergebleven, 
zich nog zout proeven, dan wordt het in een ander vaatwerk 
nog eens in water gedaan, goed met de hand gekneed en weder 
gezeeft. Op gelijke wijze als zooeven is vermeld, wordt eraan 
de opgevangen vloeistof weder eene gekookte oplossing van 
arensuiker toegevoegd en het mengsel ingedampt. Dit vormt 
dan de 2® soort ketjap of soja. 
Bij de verwerking tot taoetjo worden de kadëlezaadjes in 
frisch water geweekt totdat zij zich hebben uitgezet en uit het 
zaadvliesje zijn gebarsten. Nadat zij van dit vliesje gezuiverd 
zijn, kookt men de zaadjes op en spreidt die vervolgens op een 
