— 40 — 
Een belangrijk punt betreft de afstand waarop men de boomen 
van elkander moet planten. Uit den aard der zaak hangt deze ten 
nauwste samen met den omvang welke de boomen ten slotte kunnen 
verkrijgen daar zij elkander tot het laatste toe niet zullen mogen 
hinderen. De nootmuskaatboom heeft, wanneer hij zich geheel vrij ont- 
wikkelt, een zuiver pyramidalen vorm met horizontaal iiitstaande tak- 
ken tot beneden aan den stam toe ; de onderste takken zijn dus de lang- 
ste ^). Deze laatste kunnen een lengte bereiken van 4 tot 5 M. (13 — 16 
voet). Met betrekking tot de plantwijdte volgt daaruit dus dat men de 
boomen zou moeten plaatsen op afstanden van 26 — 32 voet, doch 
ongeveer 8 — 10 Meter (24 — 30 voet) zal wel steeds voldoende zijn. 
In volwassen toestand zullen de onderste takken dan elkander juist 
raken zonder elkander echter in het minst te hinderen. 
Plant men, op vlakke terreinen, de boomen alzoo op 24 X 24 voet (in 
het kwadraat), dan komen er 125 boomen per bouw (= 0.7 ïï. A.), 
doch plant men ze zoogenaamd in kruisverband (waarbij de rijen 
op afstand van ongeveer 21 voet komen en de boomen in elke rij 
op 24 voet) dan gaan er 145 per bouw. Op de laatste wijze wordt 
ongetwijfeld het meeste partij getrokken van den grond. 
Op zwak hellende terreinen kan de aanleg op geheel dezelfde 
wijze geschieden, doch is de helling sterker dan doet men waar- 
schijnlijk beter een kleine verandering aan te brengen en de plant- 
wijze te volgen die men zeer vaak in koffietuinen toepast. Dan 
plant men de boomen in horizontaal loopende rijen (op afstanden 
wederom van 24 voet) welke rijen dan echter niet recht zijn, maar 
de terreinplooien volgen. Heeft men in de tuinen lange terrassen 
gemaakt, om afspoeling tegen te gaan, dan volgen de rijen boomen 
dus den loop dezer terrassen. Op zulke sterke hellingen verdient 
1) Warburg (h\z. 292^ zegt daarentegen dat de onderste takken vaak eerst 
op een hoogte van 5 tot 6 Meter beginnen. Dit is echter geheel onjuist. Wel 
is waar vindt men in te dicht beplante notentuinen veelvuldig boomen, die 
op 2 of 3 M. boven den grond beginnen takken te dragen, maar dat komt dan 
of omdat men de onderste takken afgehakt heeft ter vergemakkelijking van den 
pluk, dan wel dat de boom door te zware schaduw ijl opgegroeid, en de 
onderste takken afgestorven zijn. Normaal ontwikkelde, geheel vrij staande 
boomen, hebben echter takken tot bijna op den grond toe. 
