— 41 — 
vooral het planten in kruisverband aanbeveling ten einde zooveel 
mogelijk te verhinderen dat de boomen uit de eene rij door die uit 
de lagere liggende beschaduwd worden. 
Voor de onderlinge afstand der rijen neme men dan ook wederom 
zoo mogelijk ongeveer 21 voet, waarbij men er echter op letten moet 
dat deze afstand niet langs de helling, maar in horizontale richting 
gemeten worde. 
Een zeer gewichtige zaak bij den aanleg van notentuinen betreft de 
beschutting tegen den wind, daar de boomen van dezen zeer veel te lij- 
den hebben en afsterven voor zoover zij aan den wind zijn blootgesteld. 
Op de perken der Banda-eilanden worden de boomen van alle 
zijden, maar vooral daar waar zij aan de geregelde passaatwinden 
zijn blootgesteld, op dubbele wijze tegen den wind beschut: in de 
eerste plaats door een aaneengesloten strook van verschillende boo- 
men die langs de kust loopt, in de tweede plaats door hooge boo- 
men die men overal in de tuinen te midden der notenboomen heeft 
aangeplant. 
Groot-Banda is dan ook geheel, en Banda- Neira voor een groot 
deel, omgeven door een gordel van veelal hooge boomen; aan de 
Zuidzijde van Groot-Banda (den zoogenaamden Achterwal) is hij 
het breedst gemaakt, daar deze aan den Z. O.- passaat blootgesteld 
is. Aan den Achterwal bestaat die gordel in de eerste plaats uit 
verschillende soorten Pandanus^ welke door hunne meer of minder 
hooge, slanke stammen met weinig vertakkingen, die elk een kroon 
van zeer lange bladeren dragen, benevens door de talrijke dikke 
steltwortels, daaraan een zeer eigenaardig uiterlijk verleenen. Er 
schijnen vooral een drietal soorten aangeplant te zijn, nl. degroote 
soort met breede bladeren: Pandanus duhius (Haun 
of Haun Imjmoeloen^ ambonneesch; op Banda: Wahon)^ de kleinere 
P. fascicularis Lam. met roodachtigen stam, en de nog kleinere, 
meer struikachtige, P, Kurzii^ met smalle bladeren, op Banda: in- 
dancj. Juist door hun verschil in grootte geeft deze gemengde aan- 
plant op zich zelf reeds een vrij voldoende beschutting. Binnen 
dezen gordel treft men er echter vaak toch nog een tweede strook 
aan, slechts beplant met hooge woudboomen van de soorten die 
daar ter plaatse wild voorkomen. 
