— 43 — 
ook wanneer zij op grooten afstand van de kust liggen, dus op 
plaatsen waar de notenboomen niets van den wind te vreezen hebben. 
Hoewel zij in aard en plaatsing geheel overeenkomen met de 
„schutboomen” van Banda, noemt men ze elders „schaduwboomen”; 
de eerste benaming zou aldaar dan ook volstrekt geen zin hebben. 
De notenboomen in Nederlandsch Indië worden dus bijna overal, 
(voor zoover ik zag slechts met uitzondering van de zoogen. kam- 
pongcultuur en op het eiland Siauw) onder schaduw gekweekt, In 
den Cultuurtuin te Buitenzorg is dit eveneens het geval. 
Dit feit leidt nu tot de vraag: Is het bij de cultuur der noten 
noodzakelijk of gewenscht de boomen onder schaduw te planten? 
Bij het antwoord op deze vraag moet men niet uit het oog 
verliezen dat het doel der cultuur is, de boomen zoo lang mogelijk 
achtereen jaarlijks een maximum aantal vruchten te doen opleveren. 
Dit is dus geheel iets anders als te trachten de boom zooveel mo- 
gelijk onder natuurlijke omstandigheden te kweeken. Het is toch 
niet zeker en zelfs misschien onwaarschijnlijk dat een notenboom 
in zijn natuurstaat, zóóveel vruchten zou geven als hij onder andere 
omstandigheden kan voortbrengen. Met andere woorden: al is de 
notenboom oorspronkelijk een woudboom en alzoo gewend om onder 
misschien vrij dichte schaduw te leven, zoo volgt daaruit nog niet 
dat hij ook het meest productief is, wanneer men hem in een meer 
of minder dicht bosch kweekt. ^Vel kan zijn oorspronkelijke groei- 
plaats ons natuurlijk eenige gegevens aan de hand doen omtrent de wijze 
van cultuur, maar tevens bestaat er aanleiding om elk der factoren 
die bij de cultuur in het spel komen, aan een nader onderzoek te 
onderwerpen. Wil men daarbij zooveel mogelijk zeker gaan, dan 
moet men zich in de allereerste plaats laten leiden door de resul- 
taten der bestaande aanplantingen, vooral hier, waar het zoo lang 
levende gewassen betreft en een begane fout dus jarenlang nadoelen 
na zich zou slepen. 
Ik zal het niet wagen hier een eindbeslissing te geven op de 
vraag naar het al of niet wenschelijke van schaduw (afgezien dus 
van de „windbrekers”) in een notenplantsoen. Maar, aangezien ik 
bij mijn bezoek aan de talrijke notentuinen in verschillende streken 
ook mijn aandacht zeer bepaald aan deze vraag gewijd heb, wil 
