~ 44 — 
ik hier mijne waarnemingen die daarop betrekking hebben in het 
kort samenvatten. Daarbij heb ik echter uitsluitend het oog op de 
vlakke of weinig hellende terreinen, waar een beschadiging door 
den wind buitengesloten is, daar wij reeds zagen dat bij hellende 
en aan wind blootgestelde terreinen schutboomen een noodzakelijk 
vereischte zijn. Doch ook dan moeten er niet méér schutboomen 
staan dan bepaald noodzakelijk zijn voor de bescherming tegen den 
wind. 
Dat te veel schaduw voor de notenboomen zelven zoowel als 
voor de vruchtdracht schadelijk is (zie ook Hoofdstuk lllj kan 
bijna overal opgemerkt worden, juist omdat verreweg de meeste 
tuinen, zoowel op Banda als elders, aan het euvel lijden van te 
zwaar beschaduwd en te dicht beplant te zijn. 
Op Banda zouden zeer zeker tal van schutboomen kunnen omge- 
hakt worden, zonder dat daarom de hoornen van den wind zouden 
gaan lijden. Heerscht er te veel schaduw in de tuinen dan groeien 
de notenboomen spichtig op, de takken breiden zich weinig uit, en 
omdat de onderste takken spoedig geheel in de schaduw der hoogere 
komen, sterven zij af of blijven uiterst zwak, zijn zeer arm bebladerd, 
en dragen dus volstrekt geen vrucht. 
Bovendien is het vaak opvallend hoe veel minder vruchten een 
zwaar beschaduwde boom over het geheel draagt, dan een die op 
een meer lichte plaats staat. 
Hoe zwaarder de schaduw is, des te grooter de vochtigheid der 
lucht. Nu kan de notenboom wel is waar niet tegen langdurige 
droogte, maar overgroote, vooral voortdurende vochtigheid is evenmin 
gewenscht, vooral ook omdat de ziekten dan in veel heviger mate op- 
treden. Onder deze noem ik in de eerste plaats het verrotten der 
vruchten aan den boom (het zoogenaamde y,boeka massaq'’’ oï „pala 
rehoes'^) zooals dit vooral veel voorkomt langs de hoogere gedeelten 
van den bergrug van Groot-Banda in de omstreken van de Goenoeng 
Bandera, maar ook elders niet gemist wordt. In de tweede plaats 
ontwikkelen ook de schimmelziekten zich in de sterker beschaduwde 
gedeelten het weligst, bijvoorbeeld die welke het onrijp openspringen 
(y^boeka poetih'^ of y^kèrang'^} veroorzaakt, en de witte en zwarte 
schimmeldraden die over takken en bladeren loopen en deze dooden 
