— 45 — 
(„henang poetih'"' en ^henang hitain’^). In het volgende Hoofdstuk 
komen wy hierop nog nader terug. 
Beschouwt men nu in tegenoverstelling daarmede hoornen die zich 
van den beginne af aan zonder eenige schaduw ontwikkeld hebben. 
Voorbeelden daarvan vindt men talryk genoeg, doch uit den aard der 
zaak slechts zelden in tuinen ; de erven der negorijlieden in de 
Minahassa en de tuinen op Siauw leveren er echter zeer schoone 
voorbeelden van. Zoo zag ik o. a. vele prachtig ontwikkelde en 
rijk vruchtdragende boomen, van naar schatting 25a40jaaroud ^), 
bij Sawangan en Raima (in de omstreken van Ajermadidi), doch 
de mooiste zag ik op Siauw, langs de helling van den vuurberg, op 
korten afstand achter de negorij Oeloe. Daar bevonden zich vrij 
groote aanplantingen die voor het grootste deel volstrekt zonder eeni- 
ge schaduw stonden ; prachtig ontwikkelde, zuiver pyramidale boo- 
men waren daar te zien met takken tot op den grond toe, vol in 
blad maar tevens overrij k met vruchten beladen. Aan één der 
onderste takken van zulk een boom telde ik bij voorbeeld (in April, 
dus een paar maanden vóór den groeten oogsttijd) niet minder dan 
een 200-tal vruchten die reeds meer dan half volwassen waren; de 
kleinere (niet minder talrijk) werden niet eens mede geteld. Van 
ziekte was op die plaatsen geen spoor te bemerken. Hier en daar echter 
stonden de boomen wat dichter opeen en het was opvallend dat deze 
boomen dan geen takken hadden tot op den grond toe, dat de lagere 
takken armer bebladerd waren, en dat alle meer of min beschaduwde 
takken veel minder vrucht droegen dan de vrij staande takken van 
denzelfden boom. 
Het onrijp openspringen der vruchten (door een schimmel ver- 
oorzaakt) kwam aan deze boomen ook voor, hoewel daarvan aan de 
andere, geheel vrij staande boomen geen spoor te vinden was. 
Men zou nu misschien kunnen aanvoeren dat notenboomen, wan- 
neer zij zich zonder eenige schaduw ontwikkelen een korteren 
levensduur hebben. Het is mogelijk, hoewel hetgeen ik van zoo- 
danige boomen zag daar zeker niet op wijst. 
Het tegenovergestelde, dus dat zij even lang leven als bescha- 
duwde boomen, kan thans evenmin bewezen worden, aangezien 
1) De cultuur werd in de Minahassa eerst voor ruim 40 jaar ingevoerd. 
