— 47 — 
heerscht, schaduwboomon van nut kunnen zijn; in streken daar- 
entegen welke gedurende het geheele jaar eene bijna gelijkmatige 
vochtigheid hebben, zouden de schaduwboomen eerder gemist 
kunnen worden. 
Om die reden komt het mij raadzaam voor, voorzichtigheidshalve 
bij nieuwe aanplantingen de schaduwboomen niet geheel weg te laten. 
Daarby dient men echter te zorgen dat de boomen zóóveel licht 
ontvangen dat zij nog in staat zijn zich in hun normalen pyramide- 
vorm te ontwikkelen. 
In de bestaande tuinen zou zeker veel verbeterd kunnen worden 
door een groot aantal schaduwboomen te verwijderen. Intusschen 
moet men daarbij in acht nemen dat het voor den aanplant zeer 
zeker nadeelig zou zijn wanneer men plotseling de schaduw aanzien- 
lijk verminderde. De notenboomen zijn nu eenmaal aan zóóveel 
schaduw gewend en zouden zeker bij plotselinge vermeerdering van 
licht en warmte gaan lijden. Het uitdunnen zou daarom langzamer- 
hand moeten geschieden, by voorbeeld in den loop van enkele jaren, 
door nu en dan enkele takken van den schaduwboom te verwijderen, 
dan wel misschien door den boom te ringen, waardoor deze langza- 
merhand zijn bladeren verliest en afsterft. 
Men zal echter, en terecht, kunnen vragen : hoe het komt dat alle 
bestaande notentuinen van eenigen omvang in de Nederlandsche 
koloniën van schaduwboomen voorzien zijn ? omdat men uit dit feit 
zou kunnen afleiden dat dit geschiedde omdat de ondervinding 
aangetoond had, dat deze boomen voor de notencultuur noodzakelijk 
waren. De oorzaak van het zoo algemeen geworden gebruik om 
schaduwboomen te planten ligt echter m.i. daarin dat men steeds 
de op Banda gebruikelijke methode, die blijkbaar gunstige resul- 
taten opleverde, gevolgd heeft. Op de Banda-eilanden nu waren 
overal boomen, en vooral kanaries, te midden van de noten- 
boomen geplant en daarom deed men dat elders ook. Men gaf 
er echter blijkbaar geen acht op, dat die groote boomen op Banda 
in de allereerste plaats daar gelaten of geplant waren om de 
notenboomen tegen den umid te beschermen, waarom zij dan ook 
aldaar steeds scAw^boomen genoemd worden. Sedert dien heeft 
men, het voorbeeld van Banda volgende overal ook elders zulke 
