— 49 
voet afstands van elkander ; het is inogelijk dat dit juist is of 
was, maar thans is dat nergens te zien want zij staan bijna zonder 
uitzondering veel dichter bij een en geheel onregelmatig ver- 
spreid. Bij 150 voet in kruisverband (dus met slechts 4 boomen 
op één bouw) zou er echter van een gelijkmatige beschaduwing 
der notenboomeu moeielijk sprake kunnen zijn, omdat dan slechts enke- 
le plekken schaduw zouden krijgen. 
Een eenigszins andere wijze van schaduw aanbrengen werd in 
praktijk gebracht door Filet, bij den aanleg van den noten- 
tuin „Teling” bij Menado Deze tuin, op volkomen vlak terrein 
gelegen, is doorsneden door een aantal evenwijdige rijen kana- 
rieboomen, op afstanden van ongeveer 100 vot*t van elkander; in 
elke rij staan de boomen ongeveer 25 voet vaneen. Tusschen elke 
twee rijen kanarieboomcn vindt men de noten staan in kruisverband 
op ongeveer 24 voet, zoodat er 4 rijen noten tusschen elke twee 
rijen kanaries staan. Zóó geplant gaan er ongeveer 22 kanaries en 
114 notenboomen op één bouw; het is dus alsof de geheele tuin 
regelmatig met notenboomen beplant was, 24 voet in kruisverband, 
doch zóó dat om de 4 rijen telkens één geheele rij noten door ka- 
naries vervangen is. 
Naar mijne meening staan op Teling de kanaries in de rijen 
nog te dicht opeen, 50 voet in plaats van 25 voet zou misschien 
een betere verhouding zijn; op de openvallende plaats zou men 
dan nog een notenboom kunnen zetten. Intusschen is ook thans 
de beschaduwing reeds veel geringer dan in menig anderen 
tuin. 
Bij het aanleggen van een tuin volgens deze plantwijze van 
Filet dient men echter de richting der rijen kanarieboomen in 
acht te nemen in verband met den loop der zon; het beste is wan- 
neer deze rijen juist in de richting Oost — West worden uitgezet, om- 
dat dan de notenboomen de geringste hoeveelheid schaduw ontvan- 
gen. De zwaarste schaduw van eiken kanarieboom valt dan namelijk 
steeds voor het grootste deel op een volgenden kanarieboom, zoodat 
de notenboomen dus slechts schaduw ontvangen van de takken die 
zich over de notenboomen heenwelven. Een geheel gelijkmatige 
beschaduwing van den tuin kan men echter op deze wijze nooit 
Meded. PI. XXVIII. 4. 
