— 53 — 
afgeslagen wordt (op Banda noemt men dat mams, in West-.Tava 
hahat). Het blijft daarna op den grond liggen en verteert, tegelijk 
met de groote massa bladeren die van de hooge schaduwboomen 
afvallen. Deze vrij aanzienlijke hoeveelheid plantaardige afval 
komt zeker den notenboom bijzonder goed te stade. Men weet dan 
ook zeer goed dat de notenboom vooral van zijne sprei wortels leeft, 
die dicht bij de oppervlakte van den bodem verloopen; deze hou- 
den zich dus hoofdzakelijk in de humusrijkere lagen op en ontleenen 
daaraan een groot deel van hun voedsel. 
Om deze redenen kwam het mij waarschijnlijk voor dat ook in 
deze wortels, evenals in die van tal van andere planten eu vooral 
van vele cultuurplanten (koffie, thee, cacao, kina enz.) de schimmel 
zou te vinden zijn, die zich daar vaak op weelderige wijze ont- 
wikkelt. Deze leeft daar wel is waar ten koste van voedsel dat aan 
den boom onttrokken wordt, maar waarschijnlijk beloont zij die dienst 
door in plaats van de ontvangen stikstofvrije voedingsstoffen, stik- 
stof houdende bestanddeelen aan de voedsterplant terug te geven. 
Die stikstof, welke de schimmel op die wijze toevoert, ontleent zij 
waarschijnlijk aan de lucht, en zoo zou deze dan de oorzaak zijn 
dat de plant, langs indirecten weg zich de stikstof kan ten nutte 
maken, die zij anders niet bij machte zou zijn zich toe te eigenen. 
Voor uitvoeriger mededeelingen omtrent dezen waarschijnlijk belang- 
rijken factor bij de voeding onzer cultuurplanten, moet ik hier verwij- 
zen naar een opstel van mijne hand voorkomende in het Tijdschrift 
„Teysmannia”, 1896, Dl. 7, blz. 181 — 208. 
Bij onderzoek van van Banda medegebrachte wortels, werd mijne 
verwachting dan ook niet beschaamd. In het geheele parenchym- 
weefsel van den bast der vrij dikke, jonge wortels had zich de 
schimmel genesteld; de schimmeldraden liepen overal tiisschen de 
cellen door en in deze vond men zeer vele der kleine kogels die zich 
door een groot gehalte aan eiwit kenmerken. 
Daar het den planters alzoo bekend is dat voor de notenboomen 
een humushoudende bodem van groot gewicht is, is het vreemd te 
zien dat men om die reden het afgesneden onkruid, bladeren enz. 
somtijds rondom den stam ophoopt. Want, daar het toch slechts 
de wortels, en meer bepaald de jongste gedeelten van deze zijn die 
