— 30 — 
De boom groeit verder het best in de lagere bergstreken i) ; 
wel ontwikkelt bij zich ook nog zeer goed op liooger gelegen ter- 
reinen, en zelfs nog boven de 1000 voet, maar dan is zijne ontwik- 
keling toch minder snel en de opbrengst geringer. 
Een laatste voorwaarde voor het welslagen van een aanplant is 
dat deze niet te veel aan den wind, vooral niet aan geregelde 
winden is blootgesteld, daar de boomen alsdan zeer spoedig geheel 
of gedeeltelijk (nl. zoover zij niet beschut zijn) afsterven. 
Yan een eigenlijke cultuur kan uit den aard der zaak slechts daar 
sprake zijn, waar grootere terreinen met notenboomen beplant zijn en 
waar deze aanplantingen onder afzonderlijk deskundig beheer staan. 
Bij de zoogenaamde volkscultuur vindt men de notenboomen in 
meer of minder groot aantal op de erven, rondom de huizen der 
inlanders, dan wel op kleine stukjes grond in de nabijheid hunner 
kampongs. Daar aan deze boomen of tuintjes geen, en aan bet 
product zoo weinig mogelijk zorg besteed wordt, is het duidelijk 
dat men daar eigenlijk niet van een cultuur spreken kan. Aan het 
einde van dit Hoofdstuk zal dit trouwens nog voldoende blijken. 
Wij willen nu liever in de eerste plaats nagaan, welke wijze van 
cultuur men op de Banda-eilanden toepast, eene wijze die trouwens 
ook overal elders in de groote tuinen, hoogstens met enkele kleine 
wijzigingen, gevolgd wordt. 
Oudtijds zal er van een eigenlijke cultuur der notenboomen zelfs 
op Banda wel geen sprake geweest zijn. De boomen groeiden er 
blijkbaar in het wild in de bosschen ; de werkzaamheden zullen zich 
dan wel bepaald hebben, behalve tot het verzamelen der rijpe vruchten, 
tot de zorg dat de notenboomen niet door de andere boschboomen 
verstikt of te veel in hun groei belemmerd werden. Het was dus 
toen wel niet veel anders dan een eenigszins verbeterde wijze van 
boschproduct-winning Eerst langzamerhand zal daarin verandering 
1) In het artikel over de nootmiiskaatcultuur van Weddik en Teysmann 
(Natuurkundig Tijdschrift voor Ned. Ind. ; 1839, Dl. II, blz. 590) leest men: 
„een mindere hoogte dan van ongeveer 470 ellen (1500 voeten) boven de opper- 
vlakte der zee, wordt voor den groei des booms nadeelig geacht”. Dit komt 
echter volstrekt niet overeen met wat men op Eanda en elders ziet. Hier zal 
dan ook wel een diuikfout ingeslopen zijn, en zal het moeten heeten : ,,een 
meerdere hoogte. . . . ”. 
