20 
Eerst vele jaren later, toon zij zich overtuigd hadden dat de Regee- 
ring geen plan had tot haar oude systeem terug te keeren, begon 
de lust in de notencultuur te ontwaken. Desniettegenstaande maakte 
zij in het eerst nog slechts weinig vorderingen. Het aantal noten- 
boomen, dat in 1854 ongeveer 15.000 bedroeg, was in 1877 nog 
slechts tot het dubbele aantal gestegen. Eerst na die jaren breidde 
de cultuur zich hoe langer hoe sneller uit, zoodat in 1892 het 
aantal boomen op Ambon zelfs op 156.000 geschat werd. 
In 1895 bedroeg de notenuitvoer van Ambon alléén niet minder 
dan 2300 pikol. 
Ook op de eilanden bij Ambon gelegen, de zoogenaamde Oelias- 
sers (Haroekoe^ Saparoea en Noesa-laiit), werd gaandeweg de noten- 
teelt ingevoerd, doch zij is er nog van jongen datum. Wordt op 
Ambon de cultuur nog voor een deel op particuliere landerijen uit- 
geoefend, op de drie genoemde eilanden is zij uitsluitend kampong- 
cultuur. Het aantal boomen bedraagt : 
totaal 
vruchtdragende 
op Haroekoe 
4.045 
54 
„ Saparoea 
19.983 
2.449 
„ Noesa-laut 
2.487 
159 
26.514 
2.662 
zoodat nog slechts D/o der boomen vruchten geven. 
Het product is thans dus nog van weinig beteekenis. 
Aan de Zuid kust van Ceram en wel bij Awaija (Amahei) worden 
op het aldaar gelegen erfpachtsperceel eveneens noten geteeld; er 
staan thans ongeveer 3500 boomen, die beginnen product op te le- 
veren. Zp zagen er bij mijn bezoek aan die onderneming flink 
en krachtig uit, zoodat die cultuur ook daar blijkbaar goed zal 
slagen. 
Op het eiland Ternate schijnt de nootmuskaatcultuur beperkt 
te zijn tot een 8-tal particuliere tuinen, van vrij geringen omvang. 
Volgens het Koloniaal Verslag bedroeg hun product in 1896 slechts 
206 pikol noot. 
Wel wordt er van Ternate een veel grootere hoeveelheid noot 
uitgevoerd, maar deze omvat bovendien de oogst van de nabu- 
rige eilanden Halmaheira^ Tidore, Batjan en terwijl boven- 
