— 21 — 
geluid, cn was zij méér dan eenmaal den gelieelen ondergang nabij 
De notentuinen van Banda-Neira en Groot Banda (evenals die 
van Ay), die lang vóór onze komst aangelegd waren werden door 
de Oost-Indiscbe Compagnie verdeeld in perken, welke aan verschil- 
lende personen die zich jegens haar verdienstelijk hadden gemaakt, 
in eigendom werden afgestaan. De eerste afperking had plaats in 
1627 op last van den landvoogd Dr. Ylak Daarbij was echter 
bedongen dat zj er niet anders dan noten mochten teelen, en dat 
zij het geheele product tegen vastgestelde prijzen aan de O. 1. 
Compagnie zouden afstaan. 
Deze prijzen waren niet hoog gesteld, maar toch konden de 
perkeniers goede zaken maken, daar zij verschillende bijverdiensten 
hadden, zooals de verkoop van vruchten en groenten aan particulieren, 
cn vooral de handel op de Zuid-Ooster en de Zuid- Wester eilanden. 
Zoolang zij feitelijk het monopolie van dezen handel bezaten, gingen 
de zaken dan ook geheel naar wensch, maar toen ook andere 
handelaren, en vooral Boegineezen, met hen begonnen te concurree- 
ren (omstreeks 1760) verminderden hunne inkomsten gaandeweg 
aanzienlijk. Geheel treurig werd de toestand toen kort daarop, in 
1778, een zware orkaan het grootste gedeelte der perken verwoestte. 
De schade hierdoor aan den aanplant bezorgd was zéé groot, dat de 
oogst plotseling daalde van 4065 op 240 pikol. Uit den aard der 
zaak konden de perken zich eerst zeer langzaam herstellen ; het 
duurde dan ook tot 1815 voordat het oogstcijfer weer tot het vorige 
bedrag van 4000 pikol gestegen was. Yóór do catastrophe hadden 
de meeste perkeniers, in het vaste vertrouwen op de verdiensten in 
de toekomst, al liunne vroegere, zéér ruime winsten verteerd. Nadat 
de schade aangericht was, ontbrak het hun dus volkomen aan het 
kapitaal, dat noodig was om hunne perken weer in orde te doen 
brengen. Bovendien hadden zij het werkvolk, tegen de uitdrukkelijke 
bepalingen der Compagnie in, ook voor de zeevaart gebruikt en was 
dit zoodoende ongeschikt en onwillig geworden om weer, evenals 
vroeger, in de notentuinen te werken. De toestand der grootendeels 
verwoeste perken, zonder kapitaal en zonder geschikt werkvolk. 
1) Vergelijk o. a. van der Crab. De Moluksche eilanden, 1862, blz. 19—40. 
