19 - 
den, tengevolge van een ziekte die velen ervan had doen afsterven ^). 
Daartegenover stond echter dat elk jaar een groot aantal andere 
hoornen begonnen vrucht te dragen, terwijl de productie van degenen 
die reeds vrucht gaven geleideljjk toenam, zoodat desniettegenstaande 
de totale oogst voortdurend bleef stijgen. 
Toch bedroeg de uitvoer van Minahassa-noten alléén, volgens 
de Gewestelijke Verslagen, in 1894 2985 -) en in 1895 zelfs 3814 
pikol noot. 
Maar ook hier zouden de opbrengsten veel grooter zijn, wanneer 
niet door het wit (onrijp) openspringen een groot deel der nagenoeg 
rijpe vruchten óf slechts een zeer inferieur product gaf, óf zelfs 
voor de markt geheel waardeloos werd. 
De cultuur van nootmuskaat in de Minahassa wordt vooral ge- 
dreven in de lagere streken, zoowel op particuliere landerijen (een 
veertig- tal volgens het Koloniaal Verslag, van tot 150 bouw 
groot, van welke er evenwel verscheidene aan Inlandsche hoof- 
den of aan negorij bewoners toebehooren) als op de erven der negorijlie- 
den; deze erven zijn daar meerendeels vrij groot en vooral grooter 
dan men ze op Java gewoonlijk vindt. In de omgeving van Menado, 
Ajermadidi, Tanawangko, Amoerang alsook in de zoogenaamde 
„pantej Tondano”, de landstreek gelegen tusschen het meer van 
Tondano en de Moluksche zee, vindt men de notenboomen bij dui- 
zenden aangeplant. Eerst in de laatste jaren schijnt men ook in 
de hooger liggende districten met de cultuur aangevangen te zijn, 
zoo Is bijv. in de districten van Tondano en in het district Sonder 
(N^ergelijk de tabel aan het einde van het 2® Hoofdstuk). 
De noten, welke van het eiland Groot-Sangi uitgevoerd worden zijn 
alle afkomstig van twee aanelkander grenzende en vrij uitgestrekte 
notentuinen, die thans misschien tusschen de 35 en 40 jaar oud zijn, 
gelegen in het midden van het eiland, op 1000 voet hoogte en lager. 
Deze tuinen liggen dus betrekkelijk hoog, terwijl de bodem er 
1) Deze ziekte was waarschijnlijk dezelfde als die welke er ook nu nog 
heerscht; in het derde hoofdstuk komen wij daar nader op terug. 
Do algemeene handels-statistiek geeft echter als uitvoercijfer op 2372 
pikol; dit verscliil laat zich verklaren doordat de Menado-noten deels in den 
dop nitgevoerd worden, waarop bij de gewichtsopgaven der uitgevoerde par- 
tijen echter niet altijd gelet wordt. 
