18 
uitbreiding erlangd te hebben, want, terwijl de uitvoer in 1879 
slechts 82 pikol noot bedroeg, was dit bedrag reeds in 1889 tot 1900 
en in 1892 tot 3930 pikol gestegen. In de laatste jaren gingen de 
productiecijfers echter weer een weinig achteruit, nl. 2785 pikol in 
1894 en 2400 pikol in 1895. 
In Atjeh is de cultuur van noten nog van weinig beteekenis, 
bovendien wisselt de uitvoer er met den politieken toestand. Volgens 
de Koloniale Verslagen beliepen de uit voeren van 1890 tot 189G 
tusschen de 100 en 300 pikol ’sjaars. 
De invoering der notencultuur in Borneo schijnt nooit beproefd 
te zijn. Waarschijnlijk groeien op verschillende plaatsen wel een 
of meerdere hoornen, maar van een uitvoer van noten naar elders, 
en dus van een cultuur in het groot, is geen sprake. 
Op Celehes en de bij beboerende eilanden wordt slechts in de 
Residentie Menado de cultuur van noten op groote schaal beoefend, 
en wel meer bepaald in de Mmahassa en op de eilanden Groot- 
Sangi en Siaiiw. Op de Talaut-eilanden wordt thans ook getracht 
de cultuur ingang te doen vinden. 
Ook in de Minahassa dateert de eerste invoer van notenplan tjes 
van omstreeks het jaar 1840, maar de cultuur breidde zich eerst 
uit in 1854 en volgende jaren, onder het bestuur van den toen- 
maligen Resident Jansen, die den aanplant met alle kracht bevorderde. 
Zóó is aldaar de notenteelt als volks-cultuur tot stand gekomen 
(naast de grootere particuliere ondernemingen), die tegenwoordig 
in vele gedeelten van de Minahassa een zoo belangrijke rol speelt 
bij de volkswelvaart. 
Volgens VAN der Crab bedroeg het aantal boomen op ultimo 1853 : 
1423, terwijl er einde 1860 aanwezig waren 31.000 boomen in geregelde 
tuinen en 1 1.500 verspreid (dus op de erven der negorij lieden), ongere- 
kend nog de belangrijke notentuinen aangelegd op particuliere landerijen. 
Reeds in 1865 bedroeg de totale oogst 115 pikol, welk cijfer 
allengs steeg, tot het zelfs in 1881 tot ongeveer 3500 pikol geklommen 
was. De hooge prijzen welke omstreeks het jaar 1872 voorde noten 
betaald werden (203 cent per \ K®) hebben natuurlijk ook het hunne bij- 
gebracht om de notencultuur meer bemind en aantrekkelijk te maken. 
Toch was, na 1876 ongeveer, het aantal boomen geringer gewor- 
