— 64 — 
der mannelijke en vrouwelijke hoornen geheel in de hand te hohben 
zag ik enkele malen in kleine tuinen in de Minahassa toegepast. Bij 
het overbrengen der jonge plantjes in de tuinen, plantte men er steeds 
2 of 3, soms zelfs 4 dicht bijeen. Zóó liet men ze opgroeien, met 
het doel om later, als zij gingen bloeien, diegene te sparen welke 
men op die plaats wenschte te behouden en de andere om te hak- 
ken. Ongetwijfeld zal men dan ten slotte een notentuin' kunnen 
verkrijgen die zoo nabij mogelijk aan het gewenschte schema van 
aanplant beantwoordt. 
Doch ook deze methode heeft bezwaren: 1® heeft men een onge- 
veer driemaal grooter kweekbed noodig dan anders ; 2® hinderen de 
zoo dicht bijeen geplaatste plantjes elkander in de eerste levens- 
jaren (hoewel zij later gelegenheid krijgen zich te herstellen), maar 
3® en dit is een zuiver menschelijke fout: wanneer het geslaclit 
der boomen zichtbaar wordt, en er staan op één plaats twee of zelfs 
meer vrouwelijke boomen bijeen dem komt men er niet toe die 
overtollige vrouwelijke boomen weg te kappen. Men heeft ze jaren 
verzorgd, pas beginnen ze vrucht te dragen, en nu zou men ze 
omhakken? Het gevolg is dat de tuin te dicht beplant blijft 
en dat is ook datgene wat ik in de bedoelde tuinen in de Mina- 
hassa waarnam ; daar waren zelfs geheel overtollige boei-boomen 
gespaard geworden, om reden van de, toch slechts weinige, vruchten 
die zij opleveren. En wanneer dat feitelijk het gewone resultaat is 
van deze methode, dan is het de vraag of zij, hoe onberispelijk ook 
in theorie, voor de praktijk aanbevelenswaardig is. 
- Deze methode is eigenlijk slechts een middel om zonder buiten- 
gewone moeite of zorg toch tot het gewenschte doel te geraken. 
De rationeele methode zou zijn: in de tuinen dadelijk de boomen 
van het gewenschte geslacht op de hen toegedachte plaats uit te 
planten. Wij zagen reeds dat dit met zaailingen niet mogelijk 
is, omdat men het geslacht niet herkennen kan alvorens de boom 
bloeit, en dan is deze reeds veel te groot geworden om nog naar 
willekeur verplant te worden. Een andere methode, zonder behulp 
van zaden, zou dus bestaan P of in -het uitplanten van stekken, 
2® óf in het maken van enten, gegroeid op onderstam van zaailin- 
gen afkomstig. 
