— 77 — 
dat de sneevlakten van de noot, die eerst natuurlijk gelijk lagen 
met de sneevlakten van den bolster, een weinig daarboven gaat 
uitsteken: de randen van den jongen dop, met de foelie er om heen, 
verheffen zich dus boven den bolster. Die verheffing is, in milli- 
meters uitgedrukt, niet groot, bv. in een vrucht van 33 mM. (de noot 
is dan + 21 mM. lang) bedroeg zij niet meer dan ongeveer | mM. 
De oorzaak van die opheffing is blijkbaar de wederzij dsche drukking 
die, in de gesloten vrucht geen uitwerking kunnende hebben, nu 
in werking komt; de bolster en het jonge zaad, vroeger samenge- 
drukt, trachten zich nu beide uit te zetten, waarbij dus de noot 
grooter en de holte van den bolster tevens kleiner wordt, met het 
gevolg dat de noot omhoog gedreven wordt. Toch is die opheffing 
niet voldoende om het evenwicht geheel te herstellen, blijkbaar 
omdat de wrijving tusschen de foelie en den bolster te groot is, 
wegens de oneffenheden in den binnenwand van den bolster, waarin 
de reepen der foelie passen. 
Er blijft dus nog een gedeelte van de spanning over en deze 
maakt dat de nog zeer weeke bijna geleiachtige inhoud van het jonge 
zaad ook een weinig omhoog gedrukt wordt, zoodat de eerst vlakke 
snede door het zaad spoedig eenigszins bol gaat staan. Ook deze 
verheffing is op zich zelf niet aanzienlijk maar toch zéér duidelijk 
waar te nemen. Het best ziet men haar wanneer men een vrucht dwars 
doorsnijdt en dan na eenige minuten de beide helften weder op 
elkander plaatst. Men zal dan zien dat de helften elkander slechts in 
het midden van het zaad aanraken ; de randen van de beide helften 
van den dop blijven een weinig van elkander verwijderd, doch 
de sneevlakten van den bolster wijken nog verder uiteen; bij een 
vrucht van ± 40 mM. lengte weken zij bv. 2 mM. uiteen (zie fig. 
13, Plaat I). 
Zooals men ziet zijn deze uitwijkingen in werkelijkheid niet zeer 
groot; daartegenover staat echter dat de krachten die daarbij in het 
spel komen des te aanzienlijker zijn. De volgende proef toont dit aan : 
Een reeds vrij groote vrucht, 52 mM. lang, die een noot bevatte 
met een nog geheel weeken, witten dop en nog witte foelie, werd met 
een scherp mes doorgesneden en op de sneevlakte van de bovenste 
helft snel een glazen plaat gedrukt om het omhoog gaan van de noot 
