^ 78 
zoo mogelijk tegen te gaan ; tevens werd die halve vrucht met den 
steel naar beneden in het gat van een vooraf daartoe gereed ge- 
maakt blokje hout geplaatst. Toen werd de glazen plaat bezwaard 
met gewichten: eerst met 5 K®. Die kracht was echter niet vol- 
doende, want de halve noot werd toch naar boven gedrukt ; toen 
daarna dit gewicht door een van 10 K°. vervangen werd, stond 
de rand van de noot ongeveer 1 mM. boven den bolster. 
Die 10 drukten de noot toen echter slechts halverwege terug, 
en er zou dus waarschijnlijk een kracht van minstens ISK^.noodig 
geweest zijn om de halve noot weer op haar plaats te brengen. 
En, had men heide helften van de vrucht onmiddellijk na het door- 
snijden op elkander gezet en getracht de noot dan op haar plaats te 
houden zoo zou daartoe natuurlijk de dubbele kracht, dus ruim 30 
K®. noodig geweest zijn; in de bedoelde vrucht kwam die kracht 
overeen met ruim 7^ atmospheeren, een spanning die vrij groot 
schijnt maar toch voor het plantenrijk niet zoo bijzonder hoog is. 
Hieruit ziet men dus welk een groote kracht er bij het openspringen 
in het spel is. En toch was die spanning in de on verwonde vrucht nog 
grooter, daar bij het opensnijden een groote hoeveelheid sap uitvloeide 
(ongeveer 1.2 cM^.); hierdoor hadden de cellen reeds gelegenheid 
gekregen zich uittezetten, en onderging daardoor uit den aard der 
zaak de spanning een vermindering. 
Intusschen kan de plant met deze kracht alléén haar doel niet bereiken. 
Welke de tweede kracht is en hoe die werkt blijkt het beste uit de 
volgende eenvoudige proef. Uit een vrucht snijdt men ongeveer 
uit het midden van den bolster een dwarsschijf, van bijvoorbeeld 
5 mM. dikte, en snijdt haar met een scherp mes in twee gelijke helften. 
Legt men dan de helften weer zóó tegen elkander dat de buitenranden 
elkander aanraken, dan zal men zien dat de binnenranden dit niet 
meer doen; een eenigszins sterkere kromming van de schijfhelften 
is daar mede het gevolg van. Zoo stonden bv. bij een schijf die 
een diameter had van 43 mM. de binnenranden aan de beide 
sneevlakten 1.5 mM. uiteen; de binnenomtrek, die eerst 78.5 mM. 
bedroeg, was dus bijna 3 mM. korter geworden. 
Deze proef bewijst dat er in den bolster zelve een kracht heerscht, 
die van binnen af den bolster tracht te doen scheuren. Wanneer 
